Adam Lesław

1908-1979

dr 1937, doc. 1957, prof. nadzw. 1964, prof. zw. 1972

biografia

Urodził się 12 sierpnia 1908 r. we Lwowie jako syn Karola i Romany z Womelów. Do gimnazjum typu klasycznego uczęszczał w Przemyślu i we Lwowie w latach 1918–1926. Świadectwo dojrzałości uzyskał w 1926 r. w Gimnazjum im. Stefana Batorego we Lwowie. Po studiach na Wydziale Prawa i Umiejętności Politycznych Uniwersytetu Jana Kazimierza otrzymał dyplom magistra praw w 1930 r. Od roku 1931 był zatrudniony na Wydziale Prawa tegoż Uniwersytetu jako asystent, później starszy asystent i wykładowca z zakresu prawa państwowego (politycznego) w Katedrze Prawa Narodów i Nauki o Państwie kierowanej przez Ludwika Ehrlicha. Jednocześnie pracował w Izbie Skarbowej we Lwowie, a także odbył staż w Ministerstwie Skarbu. W 1937 r. uzyskał stopień doktora praw na podstawie pracy Delegacje prawodawcze Ministrów w Anglii współczesnej. Jako stypendysta Fundacji Rockefellera w latach 1938–1939 przebywał w Anglii, Francji i Szwajcarii (najdłużej), studiując tam zagadnienia prawnoustrojowe oraz problematykę współpracy międzynarodowej w kontekście kwestii społecznych. Niestety wszystkie zebrane materiały wraz z zarysem pracy habilitacyjnej z zakresu prawa państwowego zaginęły na początku II wojny światowej. Okres okupacji spędził we Frysztaku i w Jaśle (woj. rzeszowskie), pracując zawodowo jako księgowy i handlowiec, a społecznie w Delegaturach Polskiego Czerwonego Krzyża i Rady Głównej Opiekuńczej we Frysztaku. W 1945 r. na polecenie władz państwowych zorganizował w Rzeszowie Państwowe Studium Administracyjne, które było pierwszą wyższą uczelnią zawodową w skali krajowej. Był wykładowcą i dyrektorem tego studium do listopada 1946 r.

 

Na Uniwersytecie Wrocławskim pracował w latach 1946–1976, początkowo jako zastępca profesora, następnie jako docent (1957), profesor nadzwyczajny (1964) oraz profesor zwyczajny (1972). W latach 1946–1950 pełnił funkcję kierownika Zakładu (od roku 1950 Katedry) Skarbowości i Prawa Skarbowego.

 

Na przypomnienie zasługuje fakt, że drugiej połowie lat czterdziestych Lesław Adam zaangażowany był w działalność niepodległościową. Przebywając po wojnie w Rzeszowie, nawiązał współpracę z jedną z organizacji konspiracyjnych. W związku z tą działalnością 28 września 1946 r. został bez wiedzy rodziny i władz uniwersyteckich aresztowany we Wrocławiu i wywieziony do Rzeszowa. Sąd wojskowy skazał Go na 5 lat więzienia. Szczęśliwie został objęty uchwaloną wówczas amnestią i uwolniony. Trzeba podkreślić, że w obronie aresztowanego solidarnie interweniowali koledzy z Wydziału Prawno-Administracyjnego, także i wówczas, gdy prokurator wojskowy w Rzeszowie złożył rewizję w sprawie zaostrzenia wyroku.

 

Lesław Adam był również od września 1947 r. profesorem Wyższej Szkoły Handlowej, następnie Wyższej Szkoły Ekonomicznej we Wrocławiu, gdzie sprawował funkcję kierownika Katedry Prawa Finansowego w latach 1950–1968.

 

Cechą charakterystyczną Jego twórczości naukowej było ukazywanie związków pomiędzy prawem a ekonomią. W swoich pracach Lesław Adam skupiał się na podstawowych problemach ogólnej teorii finansów i prawa finansowego ze szczególnym uwzględnieniem kontroli finansowej, problematyki budżetu państwa oraz finansowania jednostek samorządowych. Z prac opublikowanych przez Profesora na szczególne wyróżnienie zasługuje monografia Podatki i opłaty w kapitalizmie (1962), a także studia: Podstawowe zagadnienie finansowania i kredytowania (1964), Kontrola finansowa (1971), Kontrola gospodarcza (1977) oraz Zagadnienia ekonomiczne i prawne samodzielności finansowej rad narodowych (1962).

 

Praca Podatki i opłaty w kapitalizmie stanowi cenne studium teoretyczne oparte na dogłębnej i krytycznej analizie ekonomiczno-prawnej podatków i opłat. Głębokość analizy i umiejętność formułowania krytycznych wniosków stanowi cechę wyróżniającą warsztat naukowy prof. Lesława Adama. W pozostałych wymienionych rozprawach zwraca uwagę krytyczna analiza funkcjonujących rozwiązań prawnych oraz propozycje ich naprawy w drodze odpowiednich reform, a także umiejętne łączenie zagadnień teoretycznych z potrzebami praktyki finansowej.

 

Profesor Lesław Adam miał znaczne osiągnięcia w zakresie rozwoju kadry naukowej. Wypromował 29 doktorów, z których wielu uzyskało tytuł naukowy profesora. Był twórcą autentycznej, jedynej tego rodzaju w Polsce, Wrocławskiej Szkoły Finansów i Prawa Finansowego. Regularnie co miesiąc na Uniwersytecie Wrocławskim odbywało się Wyższe Seminarium, w którym uczestniczyli nie tylko pracownicy naukowi z Wydziału Prawa Uniwersytetu Wrocławskiego oraz z Wyższej Szkoły Ekonomicznej we Wrocławiu, lecz także wybitni przedstawiciele praktyki finansowej, a zwłaszcza dyrektorzy przedsiębiorstw, główni księgowi oraz pracownicy aparatu skarbowego, z których wielu napisało i obroniło prace doktorskie.

 

Uczestnicy Seminarium, także osoby ze stopniem naukowym doktora nauk prawnych i doktora nauk ekonomicznych, wygłaszali referaty, które były przedmiotem ożywionej, często polemicznej dyskusji. Łączono w niej bowiem różnorodne spojrzenia na zagadnienia finansów prezentowane z ekonomicznego i prawnego punktu widzenia, a także z perspektywy teorii i praktyki funkcjonowania finansów publicznych.Wielopłaszczyznowe spojrzenie, którego uczył prof. Lesław Adam i które dominowało w dyskusjach prowadzonych w ramach Wyższego Seminarium, miało znaczący wpływ na rozwój naukowy Jego wychowanków, pracujących na Wydziale Prawa (potem Wydziale Prawa i Administracji, obecnie Wydziale Prawa, Administracji i Ekonomii) Uniwersytetu Wrocławskiego, a także w Wyższej Szkole Ekonomicznej we Wrocławiu (teraz na Uniwersytecie Ekonomicznym). Ekonomiści specjalizujący się w finansach publicznych uwzględniali w swych badaniach naukowych również zagadnienia prawne, prawnicy zaś umiejętnie łączyli jurydyczną stronę finansów z problematyką ekonomiczną.

 

Cechy charakterystyczne szkoły Lesława Adama są bardzo widoczne w osiągnięciach Jego wychowanków, którzy byli lub są zatrudnieni na Uniwersytecie Wrocławskim. Dotyczy to szczególnie takich profesorów, jak Krystyna Jandy-Jendrośka, Marek Mazurkiewicz, Ryszard Mastalski czy Eugenia Fojcik-Mastalska.

 

Związki prof. Lesława Adama z praktyką widoczne były także w Jego działalności poza Uniwersytetem Wrocławskim i Wyższą Szkołą Ekonomiczną we Wrocławiu. W latach 1962–1968 Profesor pełnił funkcję przewodniczącego Zarządu Wrocławskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego. Był także członkiem Rady Naukowej Instytutu Finansów w Warszawie, członkiem Rady Naukowej Instytutu Gospodarki Komunalnej w Warszawie, wchodził w skład Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu, a w latach 1948–1954 był przewodniczącym jej Komisji Planowania, następnie zaś Komisji Finansów, Budżetu i Planu.

Profesor Lesław Adam zmarł we Wrocławiu w 1979 r.

 

Ryszard Mastalski

bibliografia

 

 

1933
[Rec.] R. Hausner, Przygotowanie i ogłaszanie obowiązujących przepisów. Materjały Komisji dla usprawnienia administracji publicznej przy Prezesie Rady Ministrów, t. 7, Warszawa 1932, „Przegląd Prawa i Administracji” 1933, s. 144-146.


 

1934
[Rec.] L. Zieleniewski, Regulamin Senatu na tle regulaminów oraz praktyk izb ustawodawczych, Warszawa 1933, „Przegląd Prawa i Administracji” 1934, s. 68-69.


 

1936
Konstytucja marcowa a kwietniowa, podobieństwo i różnice, Lwów 1936.


 

1937
Kompetencje prawodawcze ministrów w Anglii współczesnej, [praca doktorska], Lwów 1937.


 

1938
Opodatkowanie obrotu nieruchomościami, „Polska Gospodarcza” 1938, s. 1796-1799.
[Współaut.] Z. Wachlowski, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 3 Maja 1791 r. a Konstytucja z 23 Kwietnia 1935 r., Lwów 1938.


 

1939
Główne systemy europejskie opłat stemplowych, [b.m.w.] 1939.
Tendencje ustrojowe współczesnej Szwajcarii, [b.m.w.] 1939.


 

1948
Gospodarka skarbowa ZSSR, „Nauka i Sztuka” 1948, z. 9, s. 17-24.
Nauka skarbowości według wykładów w r[oku] akademickim 1947/48, cz. 1, Wrocław 1948.
[Rec.] T. Dietrich, Zasady systemu finansowego Polski powojennej, Toruń 1947, „Rachunkowość i Podatki” 1948, nr 4, s. 126-127.


 

1949
[Rec.] Wybrane źrodła i literatura do obowiązującego prawa finansowego, t. 2, red. L. Kurowski, Toruń 1949, „Państwo i Prawo” 1949, z. 8, s. 84-90.


 

1950
[Red.] V. Veselovskij [et al.], Analiza gospodarki przedsiębiorstw komunalnych, Warszawa 1950.
[Rec.] Podatek od wynagrodzeń, cz. 1-2 + uzup., Warszawa 1949-1950, „Państwo i Prawo” 1950, nr 5-6, s. 140-143.


 

1951
[Współaut.] W. Skrzywan, Metody obliczania kosztów szkolenia dla studentów Uniwersytetu, 1951 [do użytku wewnętrznego Ministerstwa Szkolnictwa Wyższego].


 

1952
K. Jandy, Z. Rajewski, Wybór obowiązujących źrodeł z zakresu prawa finansowego (stan prawny na dzień 15 stycznia 1952), przejrzał …, Wrocław 1952.
[Współaut.] W. Świderska, Zagadnienia rozdziału masy towarowej i najważniejszych artykułów konsumpcyjnych na zlecenie WKPG, Wrocław 1952.
[Rec.] J. Opydo, Podatek od wynagrodzeń. Teksty i komentarze, Warszawa 1950, „Państwo i Prawo” 1952, nr 12, s. 871-872.


 

1953
Prawo finansowe. Część ogólna, Wrocław 1953.
[Rec.] N.N. Rowiński, Budżet państwowy w ZSRR, Warszawa 1950, „Państwo i Prawo” 1953, nr 2, s. 273-280. Współaut. rec.: M. Weralski.


 

1954
Budżet państwowy w świetle Konstytucji PRL, [w:] Zagadnienia prawne Konstytucji PRL, t. 2, Warszawa 1954, s. 314-339.
[Oprac. 450 haseł z ekonomii] Słownik wyrazów obcych, red. Z. Rysiewicz, Warszawa 1954
[Rec.] M.A. Gurvič, Sovetskoe finansovoe pravo, Moskva 1952, „Państwo i Prawo” 1954, nr 2, s. 354-360.


 

1956
Zjazd pracowników katedr prawa finansowego we Wrocławiu, Finanse” 1956, nr 6, s. 112-117.
[Współaut.] W.S. [Wacław Skrzywan?], Z życia Katedry Finansów i Kredytu WSE we Wrocławiu, Finanse” 1956, nr 6, s. 118-119.


 

1957
O niektórych problematycznych elementach naszego systemu finansowego, Finanse” 1957, nr 3, s. 36-49.
Założenia reformy systemu finansowego gospodarki terenowej, „Finanse” 1957, nr 9, s. 29-43.
Założenia reformy systemu finansowego a gospodarka terenowa, Warszawa 1957.


 

1958
[Oprac. haseł z ekonomii] Słownik wyrazów obcych, wyd. 3, Warszawa 1958.
Rola i zadania komisji budżetowych rad narodowych, Zesz. Nauk. Wyższej Szkoły Ekonomicznej we Wrocławiu, nr 4, 1958, s. 3-38.
[Współaut.] M. F., Z życia Katedry Finansów i Kredytu WSE we Wrocławiu, Finanse” 1958, nr 1, s. 64-65.


 

1959
[Oprac. zagadnienia opłat], Mały słownik ekonomiczny, red. J. Drewnowski, Warszawa 1959.


 

1960
Naukowa organizacja działalności finansowej, „Biuletyn Towarzystwa Naukowego Organizacji i Kierownictwa” 1960, nr 5, s. 6-10.
Seminarium Wyższe Katedr Finansowych we Wrocławiu 1957-1960, Finanse” 1960, nr 6, s. 79-82.

 

 

1961
Fiskalizm [hasło], [w:] Mała encyklopedia ekonomiczna, Warszawa 1961, s. 78-81.
Międzynarodowe Sympozjum Finansowe w Berlinie (28.09-01.10.1960), Finanse” 1961, nr 3, s. 78-81.
Nauka o finansach, z. 1. Część ogólna, Wrocław 1961.
Opłaty [hasło], [w:] Mała encyklopedia ekonomiczna, Warszawa 1961, s. 414-415.
Podatki bezpośrednie i pośrednie [hasło], [w:] Mała encyklopedia ekonomiczna, Warszawa 1961, s. 476-478.
Podatków przerzucanie [hasło], [w:] Mała encyklopedia ekonomiczna, Warszawa 1961, s. 485-486.
[Współaut.] W. Świderska, Zasady finansowania i kredytowania, red. …, Wrocław 1961.
[Red.] W. Styś, Nouveau schema interpretati au tableau economique de François Quesnay, Zesz. Nauk. Uniwersytet Wrocławski, seria A, Nauki Społeczne, t. 34, 1961.
[Rec.] M. Weralski, Kierunki reformy polskiego systemu podatkowego, Warszawa 1960, „Państwo i Prawo” 1961, nr 7, s. 129-132. Współaut. rec.: K. Jandy-Jendrośka.

 

 

1962
Nauka o finansach, z. 2-3, Wrocław 1962.
Podatki i opłaty w kapitalizmie, Warszawa 1962.
Zagadnienia ekonomiczne i prawne samodzielności finansowej rad narodowych, „Rocznik Ekonomiczny” 1962, t. 15, s. 189-209.
[Współaut.] J. Kaleta, Budżet i ubezpieczenia, Wrocław 1962.

 

 

1964
Pojęcie finansów i jego elementy składowe. Komunikat. Posiedzenie z dn. 16 listopada 1964, „Sprawozdania Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego”, seria A, t. 19, 1964, s. 103-104.
[Współaut.] W. Romanowska, Podstawowe zagadnienia finansowania i kredytowania, Wrocław

 

 

1964
[Rec.] Z. Leoński, Kierownicza rola rad w terenie a tzw. jednostki nie podporządkowane radom, Poznań 1963, „Rocznik Ekonomiczny” 1964/1965, s. 306-308.

 

 

1965
Pojęcie finansów socjalistycznych i jego elementy składowe, [w:] Istota i funkcje finansów socjalistycznych, red. B. Blass, Z. Fedorowicz, M. Orłowski, Warszawa 1965, s. 32-45.
Prawo finansowe, z. 1. Część ogólna, Warszawa 1965.
Rozwój nauki o finansach i prawa finansowego na Dolnym Śląsku w XX-leciu Polski Ludowej, [w:] Nauka i społeczeństwo. Sesja naukowa we Wrocławiu 22-23 listopada 1965 r., Wrocław

 

 

1965
[Współaut. ] K. Jandy-Jendrośka, M. Mazurkiewicz, Prawo finansowe, z. 2. Część szczegółowa. Prawo budżetowe, Warszawa 1965.
[Rec.] W. Karpiński, Zagadnienia systemu budżetowego państw socjalistycznych, Warszawa 1965, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 1965, nr 1, s. 298-302.

 

 

1967
Prawo finansowe, z. 3, Warszawa 1967.
Uwagi o finansach ubezpieczeń gospodarczych w Polsce Ludowej, „Roczniki Ekonomiczny” 1967/1968, s. 93-100.
[Współaut. ] K. Jandy-Jendrośka, M. Mazurkiewicz, Prawo finansowe, z. 3. Część szczegółowa. Prawo finansowe ubezpieczeń gospodarczych. Prawo finansowe przedsiębiorstw socjalistycznych. Prawo o pieniądzu i kredycie, Warszawa 1967.
[Współaut.] K. Jandy-Jendrośka, M. Mazurkiewicz, Prawo o pieniądzu i kredycie, Warszawa 1967.
[Rec.] W. Karpiński, Zagadnienia systemu budżetowego państw socjalistycznych, Warszawa 1965, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 1967, nr 1, s. 298-302.

 

 

1968
[Red.] Wrocławski Rocznik Ekonomiczny, Wrocław 1968.

 

 

1969
[Współaut.] J. Pięta, Kontrola finansowa wg stanu prawnego (ogłoszonego) na 31 grudnia 1968 r., wyd. 2, Wrocław 1969.
[Rec.] J. Wierzbicki, Budżety terenowe w Polsce Ludowej, Poznań 1967, „Poznańskie Roczniki Ekonomiczne” 1969, t. 22, s. 301-307.
[Rec.] Źródła prawa finansowego. Wybór ważniejszych tekstów, red. N. Gajl, Warszawa 1968, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 1969, nr 4, s. 294-297.

 

 

1971
Kontrola finansowa wg stanu prawnego (ogłoszonego) na 31 grudnia 1970 r., wyd. 2, Wrocław

 

 

1971
Prawo finansowe, z. 1. Część ogólna, Wrocław 1971, [skrypt na podstawie wykładów prowadzonych w latach 1960-1970 na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu im. B. Bieruta we Wrocławiu].
[Współaut.] J. Kwejt, J. Marecki, Kierunki kształcenia kadr kontrolerskich, „Kontrola Państwowa” 1972, nr 3, s. 73-83.

 

 

1972
Człowiek pracy w dużym zakładzie przemysłowym, „Przegląd Organizacji” 1972, nr 12, s. 566-569.
Elementy kontroli finansowej w socjalizmie, AUWr. Przegląd Prawa i Administracji, t. 1, 1972, s. 33-49.
Założenia regulacji prawnej kontroli finansowej w PRL, AUWr. Przegląd Prawa i Administracji, t. 2, 1972, s. 169-185.
[Współaut.] B. Siwoń, Kontrola gospodarcza, Wrocław 1972.
[Rec.] N. Gajl, Systemy finansowe przedsiębiorstw uspołecznionych, Warszawa 1970, „Państwo i Prawo” 1972, nr 5, s. 118-127.

 

 

1973
Głos w dyskusji, [w:] Materiały Sesji Naukowej Instytutu Planowania i Instytutu Finansów, Warszawa 1974, s. 147-165.
Prawo finansowe, z. 1. Część ogólna, wyd. 3, Wrocław 1973.
Problemy centralizacji i koncentracji działalności większych i mniejszych miast w socjalistycznej gospodarce planowej, [w:] Struktura prawno-administracyjna i finansowa gospodarki miast uprzemysłowionych (zagadnienia prawnoteoretyczne), Wrocław 1978, s. 13-40.
Ubezpieczenia gospodarcze w systemie finansów państwa socjalistycznego na przykładzie PRL w dobie obecnej, „Wiadomości Ubezpieczeniowe” 1973, nr 2, s. 3-14.
[Współaut.] B. Siwoń, Kontrola gospodarcza, Wrocław 1972.
[Współaut.] H. Sobis, Kontrola finansowa a analiza finansowa, [w:] Zagadnienia kontroli finansowo-gospodarczej przedsiębiorstw i zjednoczeń, red. N. Gajl, Wrocław 1973, s. 11-54.
[Red.] „Wrocławski Rocznik Ekonomiczny” 1973, t. 5.

 

 

1974
Głos w dyskusji, [w:] Materiały Sesji Naukowej Instytutu Planowania i Instytutu Finansów, Warszawa 1974, s. 147-165.
Niektóre zagadnienia techniki budżetowej, [w:] Przebudowa systemu budżetowego. Zagadnienia dyskusyjne, red. W. Jaworski, Z. Pirożyński, J. Wierzbicki, Warszawa 1974, s. 19-30.
[Współaut.] B. Siwoń, Kontrola gospodarcza, Wrocław 1974.
[Rec.] N. Gajl, Budżet a Skarb Państwa, Warszawa 1974, „Finanse” 1974, nr 10, s. 64-68.
[Rec.] N. Nieduszyński, Analiza nakładów na usługi socjalne w krajach RWPG, Warszawa 1974, „Finanse” 1974, nr 2, s. 68-71.
[Rec.] B. Rümp, Die Programmfunktion des Bundeshaushaltsplanes. Die deutsche haushaltsreform im Lichte der amerikanischen Erfahrungen mit dem Planning-Programming-Budgeting System, Berlin 1971, Jeszcze o programowaniu budżetu państwa kapitalistycznego, AUWr. Przegląd Prawa i Administracji, t. 5, 1974, s. 243-255.
[Rec.] M. Weralski, Socjalistyczne instytucje finansowe, Warszawa 1973, „Ekonomista” 1974, nr 5, s. 1128-1132.

 

 

1975
Das System und Entwicklung der Bezichungen zwischen den volkseigenen Betrieben und dem Staatshaushalt in der Volksrepublik Polen, [w:] Aktuelle Fragen zu Sozialistischen Finanzrecht, Budapest 1975.
Rumunia, [w:] Systemy dochodów budżetowych od państwowych przedsiębiorstw przemysłowych w państwach socjalistycznych, red. M. Weralski, Warszawa 1975, s. 144-184.
System i rozwój stosunków między przedsiębiorstwami państwowymi a budżetem państwa w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, AUWr. Przegląd Prawa i Administracji, t. 54, 1975, s. 7-22.

 

 

1977
[Współaut.] B. Siwoń, Kontrola gospodarcza, wyd. 2, Wrocław 1977.

 

 

1978
Problemy centralizacji i koncentracji działalności większych i mniejszych miast w socjalistycznej gospodarce planowej, [w:] Struktura prawno-administracyjna i finansowa gospodarki miast uprzemysłowionych (zagadnienia prawnoteoretyczne), Wrocław 1978, s. 13-40.

 

 

1980
[Współaut.], Mała encyklopedia prawa, red. Z. Rybicki, wyd. 2, Warszawa 1980.
[Rec.] E. Wojciechowski, Prawnofinansowe podstawy działalności państwowych organizacji gospodarczych, Poznań 1977, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 1980, nr 1, s. 237-240.

 

 

1982
Podstawowe elementy redystrybucji, [w:] System instytucji prawnofinansowych PRL, t. 1. Instytucje ogólne, red. M. Weralski, Wrocław 1982, s. 223-247.
[Współaut.] Z. Rybicki [et al.], Mała encyklopedia prawa, wyd. 2, Warszawa 1980.

 

 

1985
[Współaut.] M. Mazurkiewicz, Opłaty, [w:] System instytucji prawno-finansowych PRL, red. M. Weralski, t. 3, cz. 2. Instytucje budżetowe, Wrocław 1985, s. 456-479.