Urodził się 6 lutego 1921 r. w Łagiewnikach, gdzie rozpoczął swoją szkolną edukację. Szkołę średnią, w klasie o profi lu matematyczno-przyrodniczym, ukończył w Pszczynie. Tam podjął swoją pierwszą pracę jako urzędnik na kolei. Z urodzenia i swej młodzieńczej formacji był więc Górnoślązakiem, wychowanym w rodzinie o tradycjach polskich; Jego ojciec był powstańcem, który walczył o utrzymanie Górnego Śląska w granicach odrodzonej Polski. Przejął najlepsze cechy synów tej ziemi: pracowitość, rzetelność, umiłowanie prawdy i stron ojczystych oraz poczucie odpowiedzialności, a także wielkie, acz dyskretne poczucie humoru. Był człowiekiem wielkiego formatu, którego cechowało to, co wyróżnia zazwyczaj takich ludzi: wielki umysł, wielkie serce i wielka skromność. Ci, którzy mieli okazję Go poznać, a nawet zetknąć się z nim przelotnie, byli zawsze pod wrażeniem Jego życzliwości i ogromnej wiedzy.

Nigdy nie narzucając nikomu swojej osoby, był zawsze tam, gdzie mógł pomóc, gdzie był najbardziej potrzebny. Swoje dojrzałe życie związał ze stolicą Dolnego Śląska, Wrocławiem. Alma Mater Wratislaviensis była uczelnią, którą jako miejsce swoich studiów wybierało wielu młodych ludzi urodzonych na Śląsku Opolskim oraz Górnym, chociaż szczególnie ci ostatni mieli znacznie bliżej Uniwersytet Jagielloński. Powody tego bywały różne, ale w pewnej mierze decydowało tu jednak to, że kto czuł się Ślązakiem, wybierał jedyny uniwersytet na całym Śląsku, który wtedy znajdował się we Wrocławiu. Tak było przez cały czas istnienia tego Uniwersytetu. Dopiero u schyłku XX w., gdy powstał najpierw Uniwersytet Śląski w Katowicach, a następnie Uniwersytet Alfred Klein Opolski, we Wrocławiu pojawia się coraz mniej studentów z okolic Katowic czy Opola. Jednym z obywateli piątej strony świata, jak o Górnym Śląsku pisze jego znawca Kazimierz Kutz, był także Alfred Klein. Był przede wszystkim człowiekiem Uniwersytetu. Na Uniwersytecie Wrocławskim jako student Wydziału Prawno-Administracyjnego pojawił się już w październiku 1945 r. Należał więc do tej grupy studentów, która rozpoczęła studia jeszcze przed ofi cjalnym otwarciem Uniwersytetu 15 listopada 1945 r. Wraz z profesorami, którzy przybyli do Wrocławia przede wszystkim ze Lwowa i Wilna, budowali oni wspólnie, na gruzach tego, co zostało, polski uniwersytet. Już w czasie studiów interesował się zwłaszcza prawem prywatnym.

Niewątpliwy wpływ na te zainteresowania wywarli profesorowie, którzy w tym czasie prowadzili zajęcia z prawa prywatnego na wrocławskim Wydziale Prawno-Administracyjnym: Adam Chełmoński (senior), Jan Gwiazdomorski, Józef Fiema, Kamil Stefko. Zainteresowania te, które koncentrowały się początkowo przede wszystkim wokół problematyki zobowiązań, kontynuował i twórczo rozwijał jako asystent, adiunkt, docent, a następnie profesor tego Uniwersytetu. Dzięki swej rozległej wiedzy, niezwykłej przenikliwości oraz umiejętności koncentracji badań na zagadnieniach fundamentalnych, wywarł ogromny wpływ na polskie prawo cywilne w drugiej połowie XX w. Należał do tych, którzy nie tylko porządkują i systematyzują ustaloną wiedzę, lecz także kształtują na nowo teorię. Jego analiza normy prawnej i stosunku prawnego z rozpisaniem na wiele szczegółowych wątków, jak: zobowiązania, prawo rzeczowe czy osoby prawne – znalazła trwałe miejsce w polskiej cywilistyce, wyznaczając współczesne kierunki badawcze. Studia nad fundamentalnymi pojęciami prawa prywatnego trwały stosunkowo długo i nie były łatwe. Trochę młodszy od Alfreda Kleina prof. Karol Jonca wspominał, że gdy na wykładzie Jan Gwiazdomorski pytał studentów o niektóre kwestie, kończyło się to pytaniem do zawsze obecnego asystenta: „A co na to magister Klein?”. Dziekan Jonca twierdził, że jeszcze wiele lat później, gdy to sobie przypominał, wczuwał się w sytuację pytanego i ze strachem czekał, czy magister Klein sobie poradzi. Sam Profesor Klein, pytany o to samo, nie przypominał sobie, żeby aż tak to przeżywał; dawał sobie radę, bo precyzja pytań stawianych przez Jana Gwiazdomorskiego pozwalała zawsze na dobrą odpowiedź. Podobnie widocznie oceniał te odpowiedzi prof. Gwiazdomorski, gdyż to on został promotorem pracy doktorskiej Alfreda Klein.

Przewód doktorski został otwarty w maju  Alfred Klein 1951 r. Praca pierwotnie nosiła tytuł Skutki niewykonania zobowiązań wzajemnych. W związku z powrotem prof. Jana Gwiazdomorskiego do Krakowa obowiązki promotorskie przejął Adam Chełmoński (senior). Swego drugiego promotora wspominał Profesor Klein zawsze z wielką sympatią i wdzięcznością. Adam Chełmoński – wybitny znawca prawa handlowego, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, adwokat i wiceminister sprawiedliwości za czasów II Rzeczypospolitej – był niezwykle barwną postacią. Wielką wiedzę i umiejętność tworzenia precyzyjnych konstrukcji teoretycznych łączył z bardzo dobrym wyczuciem praktyki. To on zapewne wpoił Alfredowi Kleinowi potrzebę konfrontowania teoretycznie poprawnych konstrukcji z otaczającą prawnika rzeczywistością. Metody prowadzenia młodego doktoranta miewał oryginalne. Wpadał czasem do pokoju, który służył za bibliotekę katedry, i do zwykle zagłębionego w lekturze młodego adepta nauki wołał tubalnym głosem: „Panie Fredku, skończ Pan czytać tych Niemców i chodźmy na kawę”. Te zaproszenia na kawę były okazją do dyskusji nad opracowywanym tematem. Dociekliwość badawcza Alfreda Kleina i rozmowy z promotorem spowodowały, że obszar objęty tematem zaczął się zbytnio rozrastać. Trzeba było go ograniczyć tylko do jednego wątku wiążącego się z niewykonaniem zobowiązań wzajemnych – ustawowego prawa odstąpienia od umowy. W przypadku doktoratu Alfreda Kleina sprawdziło się stare powiedzenie: do trzech razy sztuka. W związku ze śmiercią prof.

Chełmońskiego obowiązki promotorskie w 1957 r. przejął prof. Józef Fiema. Pomimo ograniczenia pierwotnego tematu nowy promotor otrzymał dzieło liczące przeszło sześćset stron. Po pierwszej lekturze doszedł do słusznego wniosku, że jak na pracę doktorską to zbyt obszerne opracowanie. Co więcej, przedstawiona praca zawierała rozbudowaną część wstępną poświęconą wyjaśnieniu tego, co należy rozumieć przez stosunek prawny. Za radą prof. Fiemy jako pracę doktorską Alfred Klein przedstawił tylko tę pierwszą część swojego opracowania, zatytułowaną Elementy zobowiązaniowego stosunku prawnego. Praca ta spotkała się z bardzo wysokimi ocenami ze strony recenzentów powołanych przez Radę Wydziału. Prof. Kazimierz Przybyłowski stwierdził, że „rozprawa niewątpliwie wzbogaca dorobek polskiej nauki na pograniczu prawa cywilnego i teorii prawa”. Natomiast prof. Franciszek Longchamps, podkreślając znaczenie modelu pojęciowego zbudowanego przez autora, Jego erudycję i twórczą wnikliwość, powiedział podczas obrony na Radzie Wydziału 28 kwietnia 1961 r.: „Pragnę wyrazić Koledze Fiemie moją prawdziwą wdzięczność za to, że zaprosiwszy mnie życzliwie do sprawy, dał mi okazję uczestniczenia w dzisiejszym przewodzie doktorskim. Mam wielką estymę dla środowiska, w którym takie prace dojrzewają, najwyższe uznanie dla atmosfery naukowej, która w nim panuje, i coś niecoś zazdrości dla tematu”. Tę wysoką ocenę pracy doktorskiej Alfreda Kleina podzielił także Sąd Konkursowy czasopisma „Państwo i Prawo”, przyznając Mu w 1962 r. nagrodę Ministra Sprawiedliwości za najlepszą pracę doktorską z dziedziny prawa sądowego. Do dzisiaj podtrzymują tę ocenę kolejne pokolenia młodych cywilistów, którzy zadbali o wznowienie dysertacji i stale nawiązują w swoich pracach do twórczego dorobku tego Autora. Alfred Klein obronił pracę doktorską dopiero w dwunastym roku po ukończeniu studiów, ale za to habilitował się szybko; kolokwium habilitacyjne odbyło się 26 marca 1965 r. na podstawie rozprawy zatytułowanej Ustawowe prawo odstąpienia od umowy wzajemnej. Jego kariera naukowa może być przyczynkiem do dyskusji nad ciągle podejmowanymi próbami określenia, jak powinien przebiegać rozwój młodych naukowców.

Przewidując różnego rodzaju regulacje w tym zakresie, nie należy zapominać, że twórczość naukowa nie zawsze daje się ująć w jednolite standardy. Pośród prac Profesora Alfreda Kleina zwracają uwagę przede wszystkim dwie pierwsze monografi e: Elementy zobowiązaniowego stosunku prawnego (Wrocław 1964) oraz wydane w tym samym roku Ustawowe prawo odstąpienia od umowy wzajemnej. Prace te, będące owocem wieloletnich badań, stanowią dobrą ilustrację metody badawczej, której Alfred Klein pozostał wierny w całej swojej twórczości. Osią rozważań nad prawem cywilnym stało się narzędzie, które zostało w sposób niezwykle precyzyjny skonstruowane przez młodego badacza. Narzędziem tym był stosunek zobowiązaniowy rozumiany jako wzór dozwolonego i powinnego zachowania jego stron, o rozbudowanej, pojemnej, a jednocześnie bardzo ściśle określonej strukturze. Tak rozumiany stosunek zobowiązaniowy pozwolił na czytelne przedstawienie i wyjaśnienie wzajemnych związków pomiędzy przepisem prawa, zdarzeniem cywilnoprawnym, uruchamiającym działanie norm prawnych, oraz normami pozaprawnymi, do których prawo lub wola stron odsyła. Dalsze rozwinięcie takiego sposobu badania prawa cywilnego znajdujemy w kolejnych dwu pracach opublikowanych w krakowskich „Studiach Cywilistycznych”: Zdolność prawna, zdolność do czynności prawnych i inne zdolności a klasyfi kacja zdarzeń prawnych (t. XII–XIV, 1969) oraz Pojęcie umowy i stosunku zobowiązaniowego kontraktacji (t. XIX, 1972). Wypracowana na terenie zobowiązań metoda została z powodzeniem zastosowana do analizy instytucji prawa rzeczowego, co znalazło swój wyraz w pracy Elementy stosunku prawnego prawa rzeczowego (Wrocław 1976), oraz do wyjaśnienia istoty osobowości prawnej: Ewolucja instytucji osobowości prawnej (w tomie Tendencje rozwoju prawa cywilnego pod redakcją E. Łętowskiej, Ossolineum 1983). Ciekawe ujęcie praw rzeczowych jako elementu stosunku prawa rzeczowego oraz propozycja, aby na instytucję osoby prawnej spojrzeć jako na stosunek prawny podmiotowy, pozwoliły na wysunięcie wielu nowych propozycji przy opisie i analizie owych podstawowych instytucji prawa cywilnego.

Oprócz tych fundamentalnych dzieł, które stały się inspiracją i pomocą dla wielu autorów zajmujących się prawem cywilnym i które na stałe weszły do podstawowej literatury przedmiotu, w twórczości Alfreda Kleina znalazło się także wiele innych bardzo znaczących oraz ważnych prac. Przeważająca część dotyczy problematyki obrotu gospodarczego. Są to opracowania poświęcone zawarciu i wykonaniu umów (Prawo umów w obrocie gospodarczym pod redakcją S. Włodyki, Kraków 1993), upadłości (Problemy prawnej regulacji upadłości przedsiębiorstwa państwowego, „Państwo i Prawo” 1983, nr 4; Sanierung und Aufl ösung (Konkurs) Staatlicher Unternehmen im polnischen Recht, „Osteuropa-Recht” 1985, nr 3) czy dotyczące oceny systemu kar umownych, zasad gospodarowania majątkiem trwałym przedsiębiorstwa, prawnego znaczenia wpisów do rejestru przedsiębiorstw państwowych. Tej problematyce poświęcone zostały także glosy do orzeczeń GKA oraz Sądu Najwyższego. Na osobną wzmiankę zasługują opracowania, w których uściślono rozdział długu i odpowiedzialności: Istota solidarności biernej a stosunki prawne odpowiedzialności (w tomie Studia z prawa zobowiązań, Warszawa 1979), czy zaproponowano nowe spojrzenie na pozycję organów osób prawnych: Charakter prawny organów osób prawnych (w tomie Rozprawy z prawa cywilnego, Ossolineum 1985). Ważną rolę odegrał także Profesor Alfred Klein jako jeden z inicjatorów i współautor prawniczego słownika niemiecko-polskiego (Wydawnictwo „Iustitia”, Warszawa 1995). Chociaż najbardziej cenił zaciszną atmosferę naukowego gabinetu i piękno utrwalonej na taśmach i płytach muzyki, której był znawcą i miłośnikiem, gdy pojawiła się taka potrzeba, podjął się trudu służby publicznej. Był prodziekanem Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Wrocławskiego (1973–1974), dyrektorem Instytutu Prawa Cywilnego (1979–1991), kierownikiem Zakładu Prawa Gospodarczego i Handlowego. Przez wiele lat (1977–1994) był członkiem, a następnie wiceprzewodniczącym Rady Legislacyjnej przy Prezesie Rady Ministrów. Znaczny był wkład Profesora Alfreda Kleina w prace Komisji Reformy Prawa Cywilnego. Brał udział w przygotowaniu wielu ważnych ustaw, m.in. ustawy o przedsiębiorstwach państwowych, ustawy o działalności gospodarczej, prawa bankowego. W ramach Komisji Reformy Prawa Cywilnego kierowany przez niego Zespół przygotował projekt nowego prawa spółek. Jego założenia zostały opublikowane, a sam projekt poddany pod dyskusję.

Chociaż nie został on uchwalony, to jego istnienie umożliwiło twórcom Kodeksu spółek handlowych szybkie przygotowanie projektu tej ustawy. Profesor Alfred Klein był również pierwszym przewodniczącym Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej i kierował nią w latach 1991–1994, przyczyniając się do uporządkowania skomplikowanych spraw związanych z przemianami własnościowymi. Jego zasługi w pracach tych rad i komisji trudno przecenić. Zdobył sobie olbrzymi autorytet związany nie tyle z pełnionymi funkcjami, ile z tym, co znaczyła Jego rada i opinia. Pomimo tych rozlicznych obowiązków pozauniwersyteckich był jednak przede wszystkim wspaniałym Profesorem. To Jemu studenci i Jego koledzy zawdzięczali, że znajdowali takie obszary wiedzy, w których bez pomocy Profesora nigdy by się nie znaleźli. Przez wiele lat, jako redaktor naczelny „Przeglądu Prawa i Administracji”, dbał o wysoki poziom publikacji i przyciągał, szczególnie młodych autorów, do współpracy z tym pismem. W latach 1991–1993 uczestniczył w pracach Centralnej Komisji do spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych. To właśnie Profesor Alfred Klein, gdy przeszła już moda na instytuty, stworzył – dzięki swej sile przyciągania umysłem i sercem – trwałą strukturę obejmującą całe wrocławskie prawo prywatne (prawo cywilne materialne i procesowe, prawo handlowe, prawo pracy), która w ramach Instytutu Prawa Cywilnego istnieje po dziś dzień. To Jego staraniom Zakład Prawa Gospodarczego i Handlowego zawdzięcza swoje powstanie i dobrą pozycję, jaką uzyskał w Polsce.

Był człowiekiem, któremu dane było poznać i przeżyć wiele; od prostego urzędnika po ministerialne stanowisko, od ucznia i studenta po wychowawcę, profesora i mistrza. Los nie oszczędził mu również, szczególnie w ostatnich kilku latach życia, cierpień i bólu, o których skali bliżej tak naprawdę niewiele wiemy, gdyż nie mógł o nich sam nic powiedzieć. Niepowtarzalną osobowość wielkiego, mądrego, dobrego i skromnego człowieAlfred Klein ka, jakim był Profesor Alfred Klein, dobrze charakteryzują dwie historie. Gdy jednemu z Jego najzdolniejszych doktorantów upłynął przewidziany na obronę pracy doktorskiej termin i został zwolniony z Uniwersytetu, chociaż miał już gotową pracę, Profesor Klein z własnej kieszeni płacił mu przez kilka miesięcy wynagrodzenie. Do samego końca pozostał też niezwykle konsekwentny w swoim stosunku do siebie i otaczającego Go świata. Ostatnim życzeniem Profesora było, aby Jego pożegnanie miało tylko prywatny, rodzinny charakter – bez przewidzianych i należnych właśnie Jemu, jak nikomu innemu, ofi cjalnych uroczystości. Jak zwykle – nawet w tych ostatnich chwilach – nie chciał, aby inni mieli się Nim zajmować. Swoje życie postrzegał bowiem jako bezinteresowne służenie prawdzie i innym ludziom. Z całym przekonaniem można powiedzieć, że zarówno Jego osiągnięcia twórcze, jak i świadectwo tych, co Go znali, uzasadniają stwierdzenie, iż te zamierzenia w pełni Mu się udały. Profesor Alfred Klein zmarł 9 lutego 2001 r.

Józef Frąckowiak

1964
Ustawowe prawo odstąpienia od umowy wzajemnej, Wrocław 1964.
Rec. Z. Radwański, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny I Socjologiczny” 1965, nr 1, s. 305-308.

1965
[Współaut.] J. Jończyk, Glosa do uchwały SN z 26.XI.1964 r. III PO 37/63, [dotyczy prekluzji z art. 473 k.z.], „Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych” 1965, poz. 255 c.

1969
Zdolność prawna, zdolność do czynności prawnych i inne zdolności a klasyfikacja zdarzeń prawnych, Studia Cywilistyczne, t. 13/14, 1969, s. 163-178.

1972
Elementy stosunku prawnego prawa rzeczowego, „Sprawozdania Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego”, seria A, t. 27, 1972, s. 78-80.
Glosa do orz. GKA z 3.02.1969 r. BO-283/69, [dotyczy zwolnienia kupującego od obowiązku dopłaty różnicy między ceną zafakturowaną, niższą od obowiązującej ceny urzędowej], „Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych” 1972, poz. 60 a.
Glosa do orz. GKA z 12.10.1970 r. BO-9571/70, [dotyczy zwłoki w dostawie towaru sezonowego], „Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych” 1972, poz. 115 a.
Pojęcie umowy i stosunku zobowiązaniowego kontraktacji według kodeksu cywilnego, Studia Cywilistyczne, t. 19, 1972, s. 131-178.

1974
Wpływ zmiany posiadacza gospodarstwa producenta na zobowiązanie kontraktacji, Studia Cywilistyczne, t. 22, 1974, s. 95-140.
[Współaut.] A. Chełmoński, Rozwój instytucji prawnych w gospodarce państwowej PRL, „Państwo i Prawo” 1974, nr 8/9, s. 56-69.

1975
Glosa do wyroku SN z 24.01.1974 r. II CR 761/73, [dotyczy błędu co do prawa], „Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych” 1975, poz. 238 c.

1976
Elementy stosunku prawnego prawa rzeczowego, Wrocław 1976.

1977
Ocena systemu kar umownych ogólnych warunków umów sprzedaży i dostawy na tle praktyki, [w:] Zagadnienia prawne obrotu towarowego, red. M. Pazdan, Katowice 1977, Prace Naukowe UŚl. nr 193, s. 46-61.

1978
Glosa do wyroku SN z 30.XI.1976 r. III CRN 261/76, [dotyczy uchylenia przez organ administracji państwowej własnej decyzji o wykonaniu prawa pierwokupu], „Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych” 1978, poz. 221 c.

1979
Glosa do orz. GKA z 7.IX.1977 r. OT - 4895/75, [dotyczy niespełnienia świadczenia przez wynajmującego w umowie najmu], „Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych 1979”, poz. 151 k.
Przesłanki odpowiedzialności kontraktowej a deliktowej, Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Studia Iuridica Silesiana, t. 5, 1979, s. 69-83.
Zawarcie, zmiana i rozwiązanie umowy o prace badawcze i wdrożeniowe, AUWr. Prawo, t. 74, 1979, s. 51-70.

1980
Elementy zobowiązaniowego stosunku prawnego, Wrocław 1980.
Glosa do orz. GKA z 28.VII.1978 r. OT 3940/78, [dotyczy skuteczności odstąpienia od umowy sprzedaży mimo braku w treści pisma zakreślającego termin dodatkowy, zastrzeżenia o odstąpieniu od umowy], „Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych” 1980, poz. 185 a.
Istota solidarności biernej a stosunki prawne odpowiedzialności, [w:] Studia z prawa zobowiązań. Księga pamiątkowa ofiarowana Profesorowi Alfredowi Ohanowiczowi, red. Z. Radwański, Warszawa 1980, s. 207-217.
Zawieranie umów w obrocie uspołecznionym w praktyce arbitrażowej, „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” 1980, nr 5, s. 133-139.

1981
Spór o własność, „Polityka” 1981, nr 46.
Wykonanie umowy i odpowiedzialność, [w:] Instytucje prawne w gospodarce narodowej. Studia prawne, red. L. Bar, Wrocław 1981, s. 266-310.
Zawarcie umowy, [w:] Instytucje prawne w gospodarce narodowej. Studia prawne, red. L. Bar, Wrocław 1981, s. 226-265.
[Rec.] A. Agopszowicz, Obowiązek zapobieżenia szkodzie. Podstawa i zakres, Wrocław 1978, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny I Socjologiczny” 1981, nr 2, s. 235-239.

1982
Osobowość prawna – zmiany i kierunki ewolucji, [w:] Problemy współczesnego prawa cywilnego. Konferencja naukowa. Warszawa, lipiec 1982, Warszawa 1982, s. 60-99.
Projekt prawa o uzdrawianiu i upadłości przedsiębiorstw państwowych, „Rzeczpospolita” 1982, nr 121.
Zawarcie umowy w świetle praktyki jednostek gospodarki uspołecznionej, „Studia Prawnicze” 1982, nr 1/2, s. 3-61.
Zawieranie umów o obrocie uspołecznionym w praktyce arbitrażowej, Acta Universitatis Nicolai Copernici. Prawo, t. 20, 1982, s. 137-150.

1983
Ewolucja instytucji osobowości prawnej, [w:] Tendencje rozwoju prawa cywilnego, red. E. Łętowska, Wrocław 1983, s. 54-156.
Osobowość prawna – zmiany i kierunek ewolucji, Zesz. Nauk. IBPS 1983, nr 19/20, s. 354-389.
Problem trybu zawarcia umowy w wykonaniu umowy przedwstępnej, AUWr. Prawo, t. 105, 1983, s. 81-93.
Problemy prawnej regulacji upadłości przedsiębiorstwa państwowego, „Państwo i Prawo” 1983, nr 4, s. 37-39.
[Współaut.] J. Kosik, Nekrolog [Fiema Józef, 1910-1979], AUWr. Prawo, t. 105, 1983, s. 3-5.
[Współaut.] A. Rosienkiewicz, Problem rozstrzygania sporów pomiędzy jednostkami gospodarki uspołecznionej, „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” 1983, nr 2, s. 33-38.

1984
Rola orzecznictwa arbitrażowego w umacnianiu powiązań umownych w obrocie uspołecznionym, „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” 1984, nr 8/9, s. 209-214.
Zbywanie środków trwałych przez przedsiębiorstwo państwowe, „Państwo i Prawo” 1984, nr 2, s. 33-51.
[Rec.] T. Pajor, Odpowiedzialność dłużnika za niewykonanie zobowiązania, Warszawa 1982, „Państwo i Prawo” 1984, nr 11, s. 118-122.

1985
Charakter prawny organów osób prawnych, [w:] Rozprawy z prawa cywilnego. Księga pamiątkowa ku czci Witolda Czachórskiego, red. J. Błeszyński, J. Rajski, Warszawa 1985, s. 121-137.
Ewolucja pojęcia nieruchomości w polskim prawie cywilnym, [w:] Prace z prawa cywilnego. Wydane dla uczczenia pracy naukowej Profesora Józefa Stanisława Piątowskiego, red. B. Kordasiewicz, E. Łętowska, Wrocław 1985, s. 85-100.
Kilka uwag w kwestii charakteru prawnego odpowiedzialności za szkodę legalną, AUWr. Prawo, t. 143, 1985, s. 119-129.

1986
Die juristische Persönlichkeit – Veränderung un Evolutionstrends, [w:] Problèmes du droit civil contemporain en Pologne. Fragen des gegenwärtigen Zivilrechts in Polen, red. A. Jędrzejewska, E. Łętowska, Wrocław 1986, s. 431-478.
La Faillite de l'entreprise d'Etat en droit polonais, „Droit Polonais Contemporain” 1986 [1988], nr 3/4, s. 31-49.

1987
Reforma prawa cywilnego, „Rzeczpospolita” 1987, nr 115.
[Red. nacz.] AUWr. Przegląd Prawa i Administracji, t. 22, 23, 1987.

1988
[Red. nacz.] AUWr. Przegląd Prawa i Administracji, t. 24, 1988.

1989
[Współaut.] C. Kosikowski, Rola własności komunalnej w systemie samorządu terytorialnego i jej regulacja konstytucyjna, [w:] Studia Konstytucyjne, t. 4. Konstytucyjna regulacja systemu władzy lokalnej, red. B. Zawadzka, Warszawa 1989, s. 150-206.
[Red. nacz.] AUWr. Przegląd Prawa i Administracji, t. 25, 1989.

1990
Skutki prawne braku współdziałania wierzyciela z dłużnikiem, AUWr. Prawo, t. 186, 1990, s. 143-165.
[Red. nacz.] AUWr. Przegląd Prawa i Administracji, t. 21 i 26, 1990.

1991
Kilka uwag w kwestii wykonywania własności komunalnej, „Samorząd Terytorialny” 1991, nr 11/12, s. 99-105.
Użytkownicy gruntów [rolnych], „Wspólnota” 1991, nr 34.
[Red. nacz.] AUWr. Przegląd Prawa i Administracji, t. 27, 1991.

1992
Własność osób prawnych a zarządzanie nią, [w:] Rozprawy z prawa cywilnego i ochrony środowiska ofiarowane Profesorowi Antoniemu Agopszowiczowi, Katowice 1992, s. 108-123.

1993
Glosa do wyroku SN z 2.X.1991 r. III CRN 169/91, [dotyczy pojęcia rażącego naruszenia prawa, następczej niemożliwości świadczenia, najmu], „Państwo i Prawo” 1993, nr 3, s. 105-109.
Glosa do uchwały TK z 9.XII.1992 r. W 13/92, [dotyczy wykładni pojęć „należy do” i „właściwa gmina”, zarządu nieruchomościami, uwłaszczenia], „Państwo i Prawo” 1993, nr 4, s. 101-107.
[Współaut.] W. Katner [et al.], Prawo umów w obrocie gospodarczym, Kraków 1993.
Rec. J. Szwaja, „Przegląd Sądowy” 1995, nr 5, s. 64-66.

1994
Problem jednostronnego ukształtowania czasu trwania zobowiązaniowego stosunku prawnego o charakterze ciągłym, [w:] Rozprawy z polskiego i europejskiego prawa prywatnego. Księga pamiątkowa ofiarowana Profesorowi Józefowi Skąpskiemu, red. A. Mączyński, M. Pazdan, A. Szpunar, Kraków 1994, s. 163-173.
Sytuacja prawna państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, [w:] Z zagadnień współczesnego prawa cywilnego. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Tomasza Dybowskiego, red. J. Błeszyński [et al.], Studia Iuridica, t. 21, 1994, s. 55-64.

1995
[Współaut.] O. Chybiński [et al.], Słownik prawniczy niemiecko-polski, Warszawa 1995.

2001
[Współaut.] M. Bączyk [et al.], Prawo umów w obrocie gospodarczym, Warszawa 2001.

2005
Elementy zobowiązaniowego stosunku prawnego, Wrocław 2005.
Rec. J. Jacyszyn, „ Rejent” 2006, nr 3, s. 199-202.