Kegel Zdzisław

Urodził się 17 marca 1935 r. w Zalesiu Małym w powiecie krotoszyńskim, dawnym województwie poznańskim, obecnie wielkopolskim. Jego ojciec, Marian, był urzędnikiem rolnym, natomiast matka, Halina, zawodowo nie pracowała, zajmując się wychowaniem dzieci: Zdzisława, Urszuli i Henryka. W okresie okupacji przebywał w powiecie skierniewickim, dokąd zostali wysiedleni Jego rodzice. Tam też, począwszy od września 1941 r., uczęszczał do szkoły podstawowej w Paplinie. W marcu 1945 r. wrócił wraz z rodzicami i rodzeństwem do województwa poznańskiego i kontynuował naukę w Koźminie Wielkopolskim, gdzie ukończył szkołę podstawową w 1948 r. i podjął naukę w szkole ponadgimnazjalnej. Jako uczeń liceum ogólnokształcącego w tymże mieście uzyskał świadectwo dojrzałości w czerwcu 1952 r.  

Od października 1953 r. studiował medycynę na Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej we Wrocławiu. Za zgodą Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej oraz Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego przeniósł się w 1955 r. na Wydział Prawa Uniwersytetu Wrocławskiego, który ukończył w czerwcu 1960 r. 

Już w trakcie studiów Zdzisław Kegel wykazywał duże zainteresowanie procesem karnym oraz kryminalistyką, angażując się w różnego rodzaju akcje inicjowane przez organizacje studenckie. W rozmowach niejednokrotnie podkreślał, że zamiłowanie do przedmiotów z obszaru nauk penalnych zostało w nim zaszczepione przez profesorów uczelni, na której studiował, w szczególności przez Marię Lipczyńską oraz Włodzimierza Gutekunsta. Jego ponadprzeciętna aktywność organizacyjna już w czasie studiów, a także widoczne zamiłowanie do przedmiotów prawniczych, zwłaszcza procesu karnego i kryminalistyki, zaowocowały uzyskaniem propozycji zatrudnienia na uczelni.                

Od samego początku swej pracy na Wydziale Prawa przejawiał pasję i wrażliwość naukową, a także wielostronne zainteresowania, które znalazły wyraz w Jego dorobku naukowym oraz dydaktyczno-organizacyjnym. W latach 1961–1974 przeszedł wszystkie szczeble kariery akademickiej od asystenta do adiunkta włącznie. Przez rok sprawował funkcję pracownika naukowo-technicznego w Pracowni Kryminalistycznej przy Katedrze Prawa Karnego, a od grudnia 1961 r. był zatrudniony w Katedrze Postępowania Karnego – początkowo jako starszy asystent. Natomiast od września 1970 r. pełnił już obowiązki kierownika Pracowni Kryminalistycznej. Od 1962 r. był także biegłym w zakresie ekspertyzy pisma ręcznego. Stosunkowo wcześnie zatem zetknął się z kryminalistyką i na jednym z jej odcinków osiągnął bardzo wysoki poziom.

Stopień naukowy doktora nauk prawnych uzyskał w 1967 r. na podstawie rozprawy pt. „Dowód z ekspertyzy dokumentów sporządzonych pismem ręcznym w polskim procesie karnym” napisanej pod kierunkiem prof. Marii Lipczyńskiej. W tymże roku od 1 października został zatrudniony na stanowisku adiunkta. Od tego czasu zaczął pracować naukowo na pograniczu dwóch dyscyplin: procesu karnego i kryminalistyki. Należy podkreślić, że prace z pogranicza różnych dyscyplin są zwykle trudne i wymagają znacznie więcej wiadomości niż badania związane ściśle z jednym kierunkiem naukowym. Prace te jednak zwykle wnoszą twórczy wkład w naukę, rozwijając i objaśniając tzw. problemy graniczne. Ponadto działalność badawcza tego typu świadczy o tym, że rozważania autora wykraczają poza tradycyjny podział dyscyplin naukowych i konieczne jest poszukiwanie rozwiązań na ich styku.

W marcu 1974 r. Zdzisław Kegel przeniósł się na Uniwersytet Śląski, gdzie objął stanowisko docenta kontraktowego, pełniąc jednocześnie obowiązki kierownika Zakładu Kryminalistyki w Instytucie Prawa Sądowego. Był także organizatorem tego Zakładu, a później Katedry Kryminalistyki. 

Stopień naukowy doktora habilitowanego z zakresu procesu karnego i kryminalistyki uzyskał 19 października 1976 r. na podstawie dorobku naukowego i monografii pt. „Ekspertyza ze stanowiska procedury i kryminalistyki”. 

W październiku 1977 r. powrócił na Uniwersytet Wrocławski, gdzie został zatrudniony na etacie docenta oraz objął obowiązki kierownika Pracowni Kryminalistycznej w Instytucie Kryminologicznym, a w latach 1980–1982 (sukcesywnie) kierownika Zakładu Kryminalistyki i wreszcie Katedry Kryminalistyki, którą kierował do 2008 r.

W 1991 r. został powołany na stanowisko profesora nadzwyczajnego Uniwersytetu Wrocławskiego. Tytuł profesora nauk prawnych otrzymał w 1995 r., a profesorem zwyczajnym został w 1998 r.

Profesor Kegel przez wiele lat aktywnie uczestniczył w różnych gremiach zarówno na poziomie ogólnouczelnianym, jak i wydziałowym. Do historii Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii we Wrocławiu przejdzie jednak przede wszystkim Jego kadencja dziekana w latach 1996–2002. Wtedy bowiem talenty organizacyjne Profesora, Jego doświadczenie oraz umiejętne wykorzystanie mechanizmów rynkowych dla rozwoju Wydziału przyniosły spektakularny efekt. Doprowadził mianowicie do wybudowania i otwarcia dwóch nowych gmachów dydaktycznych (przy ul. Więziennej 12 i przy ul. Uniwersyteckiej 7–10) oraz do połączenia trzech budynków Wydziału za pomocą tzw. łącznika. Budynek przy ul. Uniwersyteckiej (oddany do użytku w 2002 r.) uzyskał pierwsze miejsce w konkursie Oddziału Wrocławskiego Polskiego Związku Inżynierów i Techników Budownictwa i został uznany za Dolnośląską Budowę Roku 2002.  

Zainteresowania badawcze prof. Z. Kegla kształtowały się w kilku kierunkach związanych z kryminalistyką i szeroko rozumianym prawem dowodowym. Na początku swej działalności naukowej podejmował głównie kwestie związane z dokumentem. W ramach tej problematyki zajął się zagadnieniami dotyczącymi pojęcia dokumentu w procesie karnym i kryminalistyce, następnie znaczeniem dowodowym poszczególnych dokumentów i wreszcie mocą dowodową ekspertyzy pisma ręcznego. Z tego zakresu opublikował kilka artykułów oraz wspomnianą już rozprawę doktorską, opatrując ją tytułem „Dowód z ekspertyzy pismoznawczej w polskim procesie karnym” (Ossolineum, Wrocław 1973). Prace te można zaliczyć do dogmatyki prawa i niewątpliwie stanowiły właściwy grunt dla wzniesienia następujących po nich konstrukcji myślowych kolejnych kręgów tematycznych. 

Drugim nurtem zainteresowań badawczych Profesora była szeroka problematyka teorii i praktyki ekspertyzy. Element teoretyczny tych prac miał swój rdzeń procesowy, praktyczny zaś był zakorzeniony w technice kryminalistycznej. W ramach tego zagadnienia zajmował się zwłaszcza kontrowersyjnymi kwestiami uprawnień kierownika laboratorium w zakresie wykonywanych ekspertyz, kwalifikacji biegłych, wreszcie szkolenia biegłych i podejmowania decyzji co do ich umiejętności. W pracach poświęconych tej problematyce wyraźnie podkreślał, że wiele ekspertyz kryminalistycznych wymaga badań kompleksowych, a te z kolei wysokiej klasy ekspertów o wąskich specjalnościach. W zakresie tego nurtu zainteresowań zajmował się także wzajemnymi uprawnieniami biegłego i organu procesowego wobec niejasnych, a więc kontrowersyjnych, przepisów proceduralnych. Cechą charakterystyczną prac o tej tematyce było przedstawienie poszczególnych problemów porównawczo, zwłaszcza pomiędzy unormowaniami ówczesnych przepisów kodeksu postępowania karnego, kodeksu postępowania cywilnego, kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia i kodeksu postępowania administracyjnego. Z tego zakresu opublikował dwie monografie: „Ekspertyza ze stanowiska procedury i kryminalistyki” (Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 1976) oraz w języku niemieckim „Juristische und kriminalistische Probleme. Dokumentenexpertise in Polen” (Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 1980), a także kilka artykułów. 

W osobnej grupie tematycznej wymienić należy kilka prac, które w znaczącej mierze przyczyniły się do obalenia w końcu ubiegłego wieku bardzo szkodliwych mitów o wszechmocy nauki, a co za tym idzie – także i biegłych. Prace te w swej procesowej konsekwencji w istotny sposób w tamtym czasie zapobiegły dalszemu narastaniu niebezpiecznych tendencji wśród samych biegłych w zakresie wydawania opinii kategorycznych w każdej sytuacji czy też „wymuszania” na biegłych opinii kategorycznych.

Kolejny nurt zainteresowań prof. Z. Kegla – któremu był zresztą wierny przez cały okres swej działalności naukowej – to problematyka badań pisma ręcznego. Jest to zagadnienie bardzo złożone, a jednocześnie mające do dzisiaj ogromne znaczenie w sferze dowodowej. Początkowo zajmowały Go kwestie natury ogólnej tych badań, co znalazło wyraz we wspomnianej wcześniej monografii „Dowód z ekspertyzy pismoznawczej w polskim procesie karnym”. Następnie prowadził badania dotyczące zmian cech identyfikacyjnych pisma ręcznego spowodowanych zmianami starczymi organizmu człowieka bądź różnymi używkami, jak alkohol czy narkotyki. Efektem tych dociekań było kilka opublikowanych artykułów, a także wiele wystąpień na międzynarodowych konferencjach naukowych w kraju i za granicą, głównie w Niemczech czy Hiszpanii.

Następnym kierunkiem rozważań naukowych Profesora były problemy dotyczące przyczyn wypadków w ruchu drogowym. Skoncentrował się tu na badaniach empirycznych mających na celu ustalenie, czy nietrzeźwość kierowcy, czy też inna przyczyna doprowadziła do wypadku drogowego. 

Ponadto zainteresowania badawcze prof. Kegla związane były z niektórymi, najczęściej korespondującymi z kryminalistyką, problemami z dziedziny prawa karnego materialnego, w szczególności z zagadnieniem realnego zbiegu przestępstw i zbiegu ustaw. Interesował się również prawnokarną problematyką ochrony środowiska przed szkodliwym oddziaływaniem przemysłu, a także problemem pojęcia włamania w teorii i praktyce w związku z rozwojem techniki, poświęcając tym tematom dwa artykuły i jedno studium. 

Dorobek naukowy Profesora jest interdyscyplinarny, a więc szczególnie cenny i zasługujący na uwagę jako treściowo nowatorski i zakresowo szeroki. Na podkreślenie zasługuje fakt, że Zdzisław Kegel wciąż jest wspominany w kraju jako ekspert z dziedziny pismoznawstwa, a Jego wiedza i doświadczenie w tym zakresie uznawane są także w środowiskach europejskich. O wielokierunkowości zainteresowań Profesora świadczą także m.in. opracowania dotyczące wstępnego dochodzenia o zgwałcenia czy włamań do wagonów kolejowych. Obszerny i interesujący dorobek naukowy, a także jego różnorodność i w wielu przypadkach również ponadczasowość stawiają Profesora w gronie ludzi nauki wciąż cieszących się dużym autorytetem zarówno w Polsce, jak i za granicą.           

Zdzisław Kegel czterokrotnie przebywał na stypendiach zagranicznych: w Instytucie Maxa Plancka we Freiburgu, na Uniwersytecie w Mannheim i na Uniwersytecie w Monachium. Przez wiele lat utrzymywał szerokie kontakty i współpracę z naukowymi ośrodkami zagranicznymi, do których w szczególności należały: Instytut Psychologii II Uniwersytetu w Mannheim, Katedra Prawa Karnego Uniwersytetu w Monachium, Instytut Nauk Policyjnych i Kryminologii Uniwersytetu w Lozannie, Sekcja Kryminalistyki na Uniwersytecie w Berlinie, Katedra Kryminalistyki na Uniwersytecie w Sofii, Katedra Kryminalistyki Uniwersytetu Michała Römera w Wilnie, Instytut Kryminalistyki Ministerstwa Sprawiedliwości w Rumunii, Europejskie Stowarzyszenie Psychologii i Ekspertyzy Pisma, Towarzystwo Psychografologiczne w Hiszpanii, Stowarzyszenie Ekspertów Pisma w Niemczech, Uniwersytet w Cluj-Napoca w Rumunii, Stowarzyszenie Grafologów Sądowych w Neapolu. Kontakty naukowe z wymienionymi ośrodkami sprowadzały się do szerokiej współpracy w dziedzinie badań pismoznawczych oraz w zakresie problematyki proceduralnej. Ich efektem była także wymiana publikacji i stała obecność Profesora oraz Jego współpracowników na liczących się sympozjach i zjazdach naukowych w Europie i na świecie.

Wymianę poglądów dotyczących najnowszych osiągnięć w dziedzinie badań dokumentów umożliwiały – zapoczątkowane przez prof. Z.Kegla już w latach osiemdziesiątych XX w. na Uniwersytecie Wrocławskim – międzynarodowe konferencje naukowe o nazwie „Wrocławskie Sympozja Badań Pisma”, w których uczestniczyli liczący się eksperci dokumentów z Polski i z całego świata. Konferencje te, zgodnie z życzeniem Profesora, są kontynuowane i w roku 2022 odbyło się jubileuszowe XX Sympozjum. Należy dodać, że prof. Kegel był także redaktorem naukowym materiałów tych konferencji, a także w późniejszym czasie recenzentem, jak również redaktorem specjalistycznego kwartalnika – „Document: Various Specifications” –  dotyczącego prawnych i kryminalistycznych zagadnień związanych z dokumentem. 

W okresie pracy na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Wrocławskiego (od 2001 r. – na Wydziale Prawa, Administracji i Ekonomii) Profesor był członkiem wielu komisji wydziałowych, rektorskich i senackich. Pełnił obowiązki sekretarza (w latach 1963–1967), zastępcy przewodniczącego, a następnie przewodniczącego (w latach 1977–1980) Senackiej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów. Był także przedstawicielem pomocniczych pracowników naukowych do Rady Wydziału w latach 1968–1971, jak również pełnomocnikiem dziekana, a następnie rektora ds. studenckich praktyk robotniczych w latach 1968–1972. W okresie 1989–1993 pełnił obowiązki Rzecznika Dyscyplinarnego ds. Nauczycieli Akademickich. Był też przedstawicielem Rady Wydziału Prawa i Administracji do Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego. Zasłużył się także jako twórca i wieloletni kierownik kilku studiów podyplomowych, takich jak: Podyplomowe Studium Kryminalistyki, Podyplomowe Studium Zarządzania Bezpieczeństwem, Podyplomowe Studium Ekspertyzy Dokumentów, Podyplomowe Studium Kryminalistycznej Rekonstrukcji Wypadków Drogowych. 

Podczas pracy na Uniwersytecie Śląskim (1974–1977) był też Rzecznikiem Dyscyplinarnym ds. Nauczycieli Akademickich i opiekunem domu studenckiego.

Przez całe swoje życie prof. Kegel aktywnie uczestniczył w licznych wydarzeniach naukowych w kraju i za granicą, będąc zarazem członkiem wielu towarzystw naukowych, m.in. Stowarzyszenia Ekspertów Pisma w Rumunii i na Litwie. Ponadto był wieloletnim przewodniczącym Stowarzyszenia Ekspertów Dokumentów w Polsce.  

Utrzymywał również stałe kontakty z praktyką prawniczą, czego wyrazem były zwłaszcza prowadzone przezeń wykłady specjalistyczne dla sędziów i prokuratorów. Ponadto wykonał ponad tysiąc ekspertyz dokumentów, głównie pisma ręcznego. Wielokrotnie recenzował monografie i artykuły dla wydawnictw oraz projekty prac badawczych. Był również współwykonawcą projektów badawczych zrealizowanych w ramach umów z Narodowym Centrum Nauki. 

Zdzisław Kegel przejawiał zdolności także na gruncie organizacji nauki, i to na dwóch uczelniach – katowickiej i wrocławskiej. To dzięki Jego staraniom na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach powstały Zakład Kryminalistyki oraz Pracownia Ekspertyzy Dokumentów. Po powrocie do Wrocławia przez wiele lat był kierownikiem Pracowni Kryminalistycznej, potem Zakładu, Pracowni i Katedry Kryminalistyki, którymi zarządzał, zaczynając od skromnej bazy zarówno aparaturowej, jak i kadrowej.      

Przykładem zdolności organizacyjnych Profesora są także Jego dokonania na niwie szkolnictwa niepublicznego, gdzie przyczynił się do powstania i rozwoju Wyższej Szkoły Pedagogiki i Administracji im. Mieszka I w Poznaniu. Był także nauczycielem akademickim Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Angelusa Silesiusa w Wałbrzychu (obecnie Akademia Nauk Stosowanych Angelusa Silesiusa) oraz Wyższej Szkoły Zarządzania „Edukacja” we Wrocławiu.    

Należy podkreślić również zdolności dydaktyczne Profesora w kształceniu studentów. W okresie swojej  kilkudziesięcioletniej pracy zawodowej prowadził ćwiczenia i wykłady, a także proseminaria i seminaria z procesu karnego; konwersatoria, wykłady, proseminaria z kryminalistyki; wykłady z organizacji wymiaru sprawiedliwości oraz specjalistyczne wykłady na studiach podyplomowych. Prowadzone przezeń zajęcia cieszyły się wielkim uznaniem wśród młodzieży, a systematycznie wydawane skrypty były istotną pomocą w opanowaniu materiału kursowego. Pod Jego kierunkiem zostało napisanych kilkaset prac magisterskich. Wypromował 19 doktorów, z których wielu uzyskało już stopień naukowy doktora habilitowanego, a niektórzy także tytuł naukowy profesora. 

Zdzisław Kegel miał szczególny dar budowania i rozwoju relacji międzyludzkich: zawodowych, koleżeńskich oraz przyjacielskich. Często też w różny sposób pomagał ludziom będącym w potrzebie, zawsze jednak robił to bez rozgłosu i nigdy nie oczekiwał pochwał ani wdzięczności. Wszystko, co czynił dla rodziny oraz na Uniwersytecie, płynęło prosto z serca i zapowiadało dobrą przyszłość. Jako animator wielowymiarowej współpracy z otoczeniem społeczno-gospodarczym był otwarty na nowe wyzwania, inicjatywy i innowacje. Nie bał się podejmować często trudnych decyzji, zawsze stawiając na pierwszym miejscu dobro innych ludzi. Profesor od początku swej pracy zawodowej łączył nurt kryminalistyczny z nurtem procesowym, wszystko to czyniąc zgodnie z zasadą, aby „podstawę wszelkich rozstrzygnięć stanowiły ustalenia faktyczne odpowiadające prawdzie”.

W 2000 r. za wybitne zasługi dla rozwoju nauki polskiej prof. Z. Kegel odznaczony został Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Uhonorowany został także przez Litewską Akademię Prawa (obecnie Uniwersytet Michała Römera w Wilnie), która w maju 2000 r. nadała Profesorowi zaszczytny tytuł doktora honoris causa. 

Spotkanie Pana Profesora w moim życiu było dla mnie wielkim przywilejem oraz zaszczytem i jestem szczęśliwy, że mogłem przeżyć z Nim wiele wspaniałych chwil zarówno na Uniwersytecie Wrocławskim, jak i w życiu osobistym. Na zawsze pozostanie w moim sercu. Dziękuję za wszystko Panie Profesorze! Do zobaczenia! Zdzisław Kegel zmarł 8 lutego 2022 r. Został pochowany na cmentarzu Grabiszyńskim we Wrocławiu obok swojej ukochanej żony Teresy.

1967

Pojęcie dokumentu w ustawie, nauce i praktyce prawnokarnej, „Problemy Kryminalistyki” 1967, nr 65, s. 25-43.

1968

Dowód z dokumentów w postępowaniu karnym rewizyjnym przed Sądem Najwyższym,  „Nowe Prawo” 1968, nr 3, s. 366-377.

1970

[Współaut.]  A. Kordik,  Postępownie Karne. Cz. 2 (Przebieg postępowania), red. Maria Lipczyńska, Wrocław 1970.

[Współaut.]  A. Kordik, M. Lipczyńska, Postępownie Karne. Cz. 3 (Postępowanie szczegółowe), red. Maria Lipczyńska, Wrocław 1970.

1973

Dowód z ekspertyzy pismoznawczej w polskim procesie karnym, Wrocław 1973.

Eksperci naukowi i biegli, Gazeta Sądowa 1973, nr 13. S. 3

Ekspertyza podpisów w postępowaniu cywilnym,  „Palestra” 1973, nr 9, s. 34-43.

1974

[Wybór i objaśnienia] Orzecznictwo Sądu Najwyższego do nauki prawa karnego procesowego, Wrocław 1974.

Dochodzenie wstępne w sprawach o zgwałcenie, [w:] Przestępczość seksualna. Materiały III Wrocławskiego Sympozjum Kryminologicznego, Wrocław 19-20 X 1973r., Wrocław 1974, s. 255-259.

[Współaut.] R. Ponikowski, Ekspertyza pisma. Cz. 1, Organ procesowy a biegły,

„Gazeta Sądowa” 1974, nr 17, s. 7 

[Współaut.} R. Ponikowski, Ekspertyza pisma. Cz. 2, Granice obowiązków i możliwości.  „Gazeta Sądowa” 1974 nr 18, s. 7

Niektóre procesowe i kryminalistyczne zagadnienia pojęcia "ekspertyza", AUWr. Przegląd Prawa i Administracji, t. 5, 1974, s. 69-76.

1975

[Współaut.] M. Lipczyńska, A. Kordik,  Z. Świda-Łagiewska, Polski proces karny, Wyd. 2, Warszawa 1975. 

Kazusy z prawa karnego procesowego, Wrocław 1975.

1976

Badania eksperymentalne w zakresie pisma ręcznego oraz ich praktyczne znaczenie, [w:] Zagadnienie dowodu z ekspertyzy pisma ręcznego, Katowice 1976, s. 95-107.

[Red.] Zagadnienie dowodu z ekspertyzy pisma ręcznego, Katowice 1976.

Ekspertyza ze stanowiska procedury i kryminalistyki,  AUWr. Prawo, t. 65, Wrocław 1976.  

1980

Ochrona karna środowiska przed szkodliwym oddziaływaniem przemysłu, AUWr. Przegląd Prawa i Administracji,  t. 13, 1980, s. 67-80.

1986

[Red.] Materiały I Wrocławskiego Sympozjum Badań Pisma Ręcznego, 21-23 września 1983 r., Wrocław 1986.

Cecha naciskowości w piśmie „prowadzonym”, [w:] Materiały I Wrocławskiego Sympozjum Badań Pisma Ręcznego, 21-23 września 1983 r., Wrocław 1986, s. 171-176.

[Współaut.] K Sławik, Die rechtliche Situation der Ausländer in Polen im Zusammenhang mit den neuen Befugnissen der Bürgermiliz und des Sicherheitsdienstes, „Jarbuch für Ostrecht” 1986, nr 27/2, s. 325-336

1987

[Red.] Materiały II Wrocławskiego Sympozjum Badań Pisma Ręcznego, 19-21 września 1985 r., Wrocław 1987.

Dokument historyczny jako przedmiot badań kryminalistycznych, AUWr. Prawo, t. 154, Wrocław 1987, s. 303-308.   

1988

[Red.] Polski proces karny, t. 2. Zagadnienia szczególne,  Warszawa 1988.

1989

[Wybór i objaśnienia] A. Kordik, Orzecznictwo Sądu Najwyższego z zakresu procesu karnego opublikowane w latach 1980-1984, Wrocław 1989. 

1990

[Współaut.] A. Kordik, Profesor Maria Lipczyńska – uczony, pedagog i przyjaciel, AUWr. Prawo, t. 173, 1990, s. 5-7.

Ustawowe granice fakultatywnego wyłączenia świadka w procesie karnym a potrzeby praktyki, AUWr. Prawo t. 173, 1990, s.53-56.

1991

Juristische und kriminalistische Probleme Dokumentenexpertise in Polen, Wrocław 1991.

1992

Granice kontroli ekspertyzy dokumentów de lege lata i de lege ferenda, [w:] Materiały III Wrocławskiego Sympozjum Badań Pisma Ręcznego 17-19 września 1987 r., Wrocław 1992,  s. 314-317.

[Red.] Materiały III Wrocławskiego Sympozjum Badań Pisma Ręcznego, 17-19 września 1987 r., Wrocław 1992.   

[Red.] Materiały IV Wrocławskiego Sympozjum Badań Pisma Ręcznego, 13-15 września 1990 r., Wrocław 1992.

Wykorzystanie grafologii do selekcji personelu : I Polsko-Hiszpańskie Sympozjum 12 września 1990 roku, Wrocław 1992.

1993

[Red.] Materiały V Wrocławskiego Sympozjum Badań Pisma Ręcznego, 16-18 września 1992 r., Wrocław 1993.

Fałszerstwa dokumentów samochodowych, [w:] Materiały V Wrocławskiego Sympozjum Badań Pisma Ręcznego 16-18 września 1992 r., Wrocław 1993, s. 249-256.

Pismo narkomanów jako źródło informacji umożliwiających identyfikację sprawcy przestępstwa, [w:] Zwalczanie narkomanii w Polsce i w świecie : [VIII Wrocławskie Sympozjum Kryminologiczne, Wrocław-Karpacz, 1-3 czerwca 1990 roku], red. J. J. Wąsik, M. Staniaszek,  Wrocław 1993, s. 199-204.

Pojęcie włamania w polskiej doktrynie prawa karnego i orzecznictwie Sądu Najwyższego a praktyka przestępcza, [w:]  Zwalczanie przestępczości kradzieży z włamaniem : materiały VII Wrocławskiego Sympozjum Kryminologicznego w Karpaczu, red. J. J. Wąsik, Wrocław 1993, s. 245-250.

1996

[Rec.] Mariusz Kulicki: Kryminalistyka: wybrane problemy teorii i praktyki śledczo-sądowej, [w:] Materiały VI Wrocławskiego Sympozjum Badań Pisma Ręcznego, 14-16 września 1994 r., Wrocław 1996, s. 209-212.

O właściwe pojmowanie ustawowych pojęć – „przedmiot” i „zakres” ekspertyzy, [w:] Materiały VI Wrocławskiego Sympozjum Badań Pisma Ręcznego, 14-16 września 1994 r., Wrocław 1996, s. 199-201.

Zależność kwalifikacji biegłych z dziedziny ekspertyzy dokumentów od przedmiotów badawczych (na przykładzie ekspertyzy testamentów), [w:] Materiały VI Wrocławskiego Sympozjum Badań Pisma Ręcznego, 14-16 września 1994 r., Wrocław 1996, s. 203-208.

[Red.] Materiały VI Wrocławskiego Sympozjum Badań Pisma Ręcznego, 14-16 września 1994 r., Wrocław 1996.

1997

Logiczne przesłanki opiniowania w przypadkach ekspertyzy paraf, [w:] Materiały VII Wrocławskiego Sympozjum Badań Pisma Ręcznego, 12-14 czerwca 1996 r., Wrocław 1997, s. 217-218.

[Red.] Materiały VII Wrocławskiego Sympozjum Badań Pisma Ręcznego, 12-14 czerwca 1996 r., Wrocław 1997.

1998

[Współaut.] R. Balicki [et al.], Konstytucje Rzeczypospolitej oraz komentarz do Konstytucji RP z 1997 roku, red. J. Boć, Wrocław 1998.

Kryminalistyczne aspekty procedury karnej : (zagadnienia wybrane), „Nowa Kodyfikacja Prawa Karnego”, red. L. Bogunia, t. 2, Wrocław 1998, s. 87-93.

1999

Konwencja praw człowieka a prawa podejrzanego w nowym kodeksie postępowania karnego z 1997 roku, [w:] Społeczeństwo w przełomie : Polska, Niemcy i Unia Europejska = Die Gesellschaft in der Wende : Polen, Deutschland und die Europäische Union, red. Marek Maciejewski ; [tł. Ewa Schwierskott, Alfred Konieczny],  Wrocław 1999, s. 225-237.

[Red.] Problemy dowodu z dokumentu : materiały VIII Wrocławskiego Sympozjum Badań Pisma, 17-19 czerwca 1998 r., Wrocław 1999.

Specjaliści, ich status prawny i rola w czynnościach procesowych, [w:] Księga pamiątkowa ku czci profesora Józefa J. Wąsika, red. Leszek Bogunia,  Wrocław 1999, s. 148-153.

Słowo wstępne, [w:] Społeczeństwo w przełomie : Polska, Niemcy i Unia Europejska = Die Gesellschaft in der Wende : Polen, Deutschland und die Europäische Union, red. Marek Maciejewski, Wrocław 1999, s. 7-8.

Status prawny biegłych powołanych do przeprowadzenia ekspertyzy zespołowej, [w:] Problemy dowodu z dokumentu : materiały VIII Wrocławskiego Sympozjum Badań Pisma, 17-19 czerwca 1998 r., Wrocław 1999, s. 111-112.

Straftaten bei Wahlen und Volksentscheiden im polnischen Strafgesetzbuch von 1997,[w:] Die Wahlrechtssysteme in Mittel- und Osteuropa , (Hrsg.) Gerrit Manssen, Bogusław Banaszak, Berlin, 1999, s. 145-147.

2000

Herbert Schambeck : curriculum vitae, [w:] Promocja Herberta Schambecka na doktora honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego, [red. Bogusław Banaszak], Wrocław 2000, s. 7-10.

Remark on evidence in the Polish penal law and crime detection, [w:] Problemy prawa angielskiego i europejskiego oraz reformy w Europie Środkowej (Polska, Węgry) = Current problems of English and European law and reforms in Central Europe (Poland, Hungary), red. Konrad Nowacki, Wrocław 2000, s. 231-244.

[Tł.] Specification of criminal expertise of wills, „Document : various specifications”, Wrocław 2000,  nr 1, s. 43-48.

2001

Human rights in Polish penal procedurę, AUWr. Przegląd Prawa i Administracji, t. 47, Wrocław 2001, s. 7-12.

[Współred.] T. Hanausek, K. Sławik,  Księga pamiątkowa ku czci Profesora Andrzeja Szwarca, Wrocław 2001.

O taktyce rozwijania techniki kryminalistycznej, [w:] Księga pamiątkowa ku czci Profesora Andrzeja Szwarca,  Wrocław 2001, s. 9-12. 

[Rec.] Review of Dr hab. Manfred Hecker's monograph "Traktat über den Wissenschaftlichkeitsanspruch der Forensischen Schriftvergleichung", "Kolonia Ltd", Wrocław 2000,  „Document : various specifications”,  2001, nr 2,  s. 103-105.

[Red.] Współczesne problemy dowodu z dokumentu : materiały IX Wrocławskiego Sympozjum Badań Pisma, Wrocław, 14-16 czerwca 2000 r.,  Wrocław 2001.

Zależność poprawności opinii z ekspertyzy pismoznawczej od materiału porównawczego, [w:] Współczesne problemy dowodu z dokumentu : materiały IX Wrocławskiego Sympozjum Badań Pisma, Wrocław 14-16 czerwca 2000 r.,  Wrocław 2001, s. 143-145. 

2002

[Red.] AUWr. Przegląd Prawa i Administracji, t. 50, 2002, 304 s.

[Red.] Problematyka dowodu z ekspertyzy dokumentów. t.1, Wrocław 2002.

Cecha naciskowości w piśmie "prowadzonym", [w:] Problematyka dowodu z ekspertyzy dokumentów. T. 1, Wrocław 2002. s. 113-117. 

[Red.] Contemporary problems of proof from a document : proceedings of the IXth Wroclaw Symposium of Handwriting Research, Wroclaw, June 14-16, 2000, Wrocław 2002.

Dependence of correctness of an opinion from handwriting science exspertise from comparative material, [W]: Contemporary problems of proof from a document : proceedings of the IXth Wroclaw Simposium of Handwriting Research, Wroclaw, June 14-16, 2000, Wrocław 2002, s. 51-153.

[Red.] „Document : various specifications”, nr 3, Wrocław 2002.

[Red.] „Document : various specifications”, nr 4, Wrocław 2002.

[Współaut.] L. Lehmann, Działalność Wydziału Prawa i Administracji w roku akademickim 2000-2001, AUWr. Przegląd Prawa i Administracji, t. 50, 2002, s. 9-13.

Fałszerstwa dokumentów samochodowych, [w:] Problematyka dowodu z ekspertyzy dokumentów. T. 1, Wrocław 2002, s. 632-634. 

[Red.] Problematyka dowodu z ekspertyzy dokumentów. T. 1, Wrocław 2002.

Granice kontroli ekspertyzy dokumentów "de lege lata" i "de lege ferenda", [w:] Problematyka dowodu z ekspertyzy dokumentów. T. 2, Wrocław 2002, 859-861.

[Red.] Problematyka dowodu z ekspertyzy dokumentów. T. 2, Wrocław 2002.

Logiczne przesłanki opiniowania w przypadkach ekspertyzy paraf, [w:] Problematyka dowodu z ekspertyzy dokumentów. T 2, Wrocław 2002, s. 913-914.

O właściwe pojmowanie ustawowych pojęć - "przedmiot" i "zakres ekspertyzy", [w:] Problematyka dowodu z ekspertyzy dokumentów. T. 2, Wrocław 2002, s. 891-893. 

[Współaut.] J. Satko, Przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi : orzecznictwo Sądu Najwyższego i Sądów Apelacyjnych 1918-2000, piśmiennictwo, Kraków 2002. 

Recenzja pracy M. Kulickiego "Kryminalistyka. Wybrane problemy teorii i praktyki śledczo-sądowej", Toruń, 1994, [w:] Problematyka dowodu z ekspertyzy dokumentów. T. 2, Wrocław 2002, s. 1369-1373.

Status prawny biegłych powołanych do przeprowadzenia ekspertyzy zespołowej, [w:] Problematyka dowodu z ekspertyzy dokumentów. T. 2,Wrocław 2002, s. 1031-1032.

[wybór i oprac. materiału] P. Jurek et al., Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2002.

Wystąpienie dziekana prof. dra hab. Zdzisława Kegla, AUWr. Przegląd Prawa i Administracji, t. 49, 2002, s. 337-338. 

Zależność kwalifikacji biegłych z dziedziny ekspertyzy dokumentów od przedmiotów badawczych (na przykładzie ekspertyzy testamentów), [w:] Problematyka dowodu z ekspertyzy dokumentów. T. 2, Wrocław 2002. s. 894-898.

Zależność poprawności opinii z ekspertyzy pismoznawczej od materiału porównawczego [w:] Problematyka dowodu z ekspertyzy dokumentów. T. 2, Wrocław 2002, s. 937-938. 

2003

[Red.] Document : various specifications, nr 6, Wrocław 2003

[Red.] Document : various specifications, nr 7, Wrocław 2003

Handwriting Features and the Possibilities of Identification of its Author, Document : various specifications, nr 6, 2003, s. 7-11.

[Red.] Kryminalistyczna ekspertyza pismoznawcza a grafologia : materiały X Wrocławskiego Sympozjum Badań Pisma, Wrocław, 19-21 czerwca 2002 r., Wrocław 2003

[Współaut.] R. Cieśla, Qualification control of experts in Poland, „Jurisprudencija”, t. 43, 2003, s. 60-65.

W sprawie biegłych - nihil novi? [w:] Kryminalistyczna ekspertyza pismoznawcza a grafologia : materiały X Wrocławskiego Sympozjum Badań Pisma, Wrocław 19-21 czerwca 2002 r., Wrocław 2003, s. 129-[132].

[Red.] Kryminalistyczna ekspertyza pismoznawcza a grafologia : materiały X Wrocławskiego Sympozjum Badań Pisma, Wrocław 19-21 czerwca 2002 r., Wrocław 2003.

2004

[Red.] „Document : various specifications”, nr 8, Wrocław 2004

[Współaut.] A. Kegel, Przepisy o biegłych sądowych, tłumaczach i specjalistach : komentarz, Kraków 2004.

2005

Alocuţiune la acordarea titlului de "Membru de onoare ale Societăţii Române de Criminologie Şi Criminalistica" Filiala Transilvania, 7 Mai 2004, Cluj Napoca, 
„Revista de criminologie, de criminalistică şi de penologie” 2005, nr 2, s. 156-157.

Die Umsetzung des Gemeinschaftsrechts im innerstaatlichen Recht : Tagungsband zum wissenschaftlichen Symposium in Klingenthal/Elssas von 26. bis 31. Mai 2003, Linz 2005.

2006

La Cattedra di Criminalistica all'Università di Wroclaw, „Scienze Umane & Grafologia” 2006,  A. 15, nr  1-2, s. 61-63

[Red.] Logiczne podstawy opiniowania ekspertyz dokumentów a praktyka : materiały XI Wrocławskiego Sympozjum Badań Pisma, Wrocław 16-18 czerwca 2004, Wrocław 2006.

Rok 2008

[Współaut.] R. Cieśla, G. Rusek, Badanie wieku zapisów na dokumentach - wpływ warunków przechowywania, [w]: Wpływ badań eksperymentalnych na wartość dowodową ekspertyzy dokumentów. Materiały XII Wrocławskiego Sympozjum Badań Pisma, Wrocław, 7-9 czerwca 2006 r., red. Zdzisław Kegel, Wrocław 2008, s. 275-[276]. 

[Red.] Wpływ badań eksperymentalnych na wartość dowodową ekspertyzy dokumentów. Materiały XII Wrocławskiego Sympozjum Badań Pisma, Wrocław, 7-9 czerwca 2006 r., 2008. 

Rok 2009

O Profesorze [Janie Bociu] rozmawiają z profesorami Krystianem Complakiem, Zdzisławem Keglem, Jarosławem Kunderą, Jerzym Supernatem i doktorem Tadeuszem Kocowskim - studentki Justyna Mielczarek i Anna Podpora, [w:] Profesora Jana Bocia - styl, słowa, szkoła, red. Aleksandra Szadok-Bratuń,

Bielany Wroclawskie, Wrocław, 2009, s. 15-21.

Sachverständiger im polnischen Strafprozess, [w:] Die Welt im Spannungsfeld zwischen Regionalisierung und Globalisierung : Festschrift für Heribert Franz Köck / red. Peter Fischer, Wien 2009, s. 621-628

Rok 2010

[Red.] Aktualne tendencje w badaniach dokumentów. Materiały XIII Wrocławskiego Sympozjum Badań Pisma, Wrocław 2008. 

Andrzej Kordik (1933-1999), [w:] Pamięci zmarłych Profesorów i Docentów Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego 1945-2010, red. L. Lehmann, Marek Maciejewski, Wrocław 2010, s. 152-154.

Maria Lipczyńska (1916-1984), [w:] Pamięci zmarłych Profesorów i Docentów Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego 1945-2010, red. L. Lehmann, Marek Maciejewski, Wrocław 2010, s. 181-183. 

[Współaut.] L. Bogunia, Włodzimierz Gutekunst (1914-1979, [w:] Pamięci zmarłych Profesorów i Docentów Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego 1945-2010, red. L. Lehmann, Marek Maciejewski, Wrocław 2010, s. 82-85.

Wspomnienie o Profesorze Tomaszu Afeltowiczu nie tylko jako o ekonomiście, [w:] Transformacje systemu gospodarczego. (Prace poświęcone pamięci Profesora Tomasza Afeltowicza, red. L. Olszewski, Wrocław 2010, s. 19-20.

https://www.repozytorium.uni.wroc.pl/publication/101893

Rok 2011

Instytut a faktyczny wykonawca ekspertyzy, [w:] Prawo karne wykonawcze w systemie nauk kryminologicznych. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Leszka Boguni, red. T. Kalisz, Wrocław 2011, s. 328-330.

Rok 2012

[Współred.] R.Cieśla, Znaczenie aktualnych metod badań dokumentów w dowodzeniu sądowym. Materiały XIV Wrocławskiego Sympozjum Badań Pisma, Wrocław 2010, Wrocław 2012. 

Rok 2014

Podmiot czynności oględzinowych ze stanowiska procedury karnej i kryminalistyki, „Problemy Współczesnej Kryminalistyki”. 2014 t. 18, s. 45-48

[Współaut.] G. Rusek, R. Cieśla, Badania wpływu środowiska na zmiany zachodzące w nietypowych podłożach dokumentów, [w]: Dokument i jego badania, red. Rafał Cieśla, Wrocław 2014, s. 173-184.

"Curriculum vitae" Jerzego Giedroycia przedstawione przez prof. Zdzisława Kegla, Dziekana Wydziału Prawa i Administracji, [w: ] Śladami Jerzego Giedroycia, red. P. Fiktus, M. Marszał, Kraków 2014, s. 15-16. 

Moje wspomnienia o uhonorowaniu przez Uniwersytet Wrocławski redaktora Jerzego Giedroycia doktorem honoris causa, [w: ] Śladami Jerzego Giedroycia,  red. P. Fiktus, M. Marszał, Kraków 2014, s. 43-44.

Rok 2016

[Współaut.] R. Cieśla, W sprawie biegłych nadal nic nowego, [w]: Na styku prawa karnego i prawa o wykroczeniach. Zagadnienia materialnoprawne oraz procesowe. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Markowi Bojarskiemu. T. 1, red. J. Sawicki, K. Łucarz. Wrocław 2016, s. 70-76.

Marzena Jakubiszyn

Krzysztof Mruszczak

Teresa Pomorska

Magdalena Siejkowska