Oktawia Górniok urodziła się w Brodach, w dawnym województwie tarnopolskim (należącym dziś do Ukrainy). W związku z pracą Jej ojca, oficera – audytora Wojska Polskiego, kilkakrotnie zmieniała miejsce pobytu, ale zawsze wracała do ukochanych – jak podkreślała – Brodów. Jej młodość, koleje życia, wyznaczała historia tamtego trudnego okresu. W czasie okupacji w wieku 15 lat, po tragicznej śmierci ojca, podjęła przymusową pracę w Zakładach Siemensa w Brodach, uczęszczając jednocześnie na komplety tajnego nauczania. Po zakończeniu wojny – zmuszona do opuszczenia Brodów – dotarła wraz z matką i jej siostrą do Wrocławia. Tu ukończyła liceum humanistyczne, zdała maturę, wkrótce też rozpoczęła pracę administracyjną w prokuraturze, którą łączyła ze studiami na Wydziale Prawno- -Administracyjnym Uniwersytetu Wrocławskiego. Po ukończeniu studiów w 1949 r. i odbyciu aplikacji sądowej kontynuowała pracę w organach prokuratury, osiągając kolejne stanowiska, m.in. wiceprokuratora wojewódzkiego. Z prokuraturą związana była do 1971 r., pracując w tym czasie m.in. w Ośrodku Badań Przestępczości Prokuratury Generalnej. Nie rezygnując z trudnego, absorbującego zajęcia w tej instytucji, bardzo szybko, bo już w roku 1958, rozpoczęła pod kierunkiem prof. Witolda Świdy pracę na Wydziale Prawa Uniwersytetu Wrocławskiego, początkowo w charakterze młodszego asystenta. W 1966 r. uzyskała stopień naukowy doktora nauk prawnych na podstawie rozprawy doktorskiej dotyczącej problematyki znikomego społecznego niebezpieczeństwa czynu. Kilka lat później, w 1970r., opublikowała monografię Przestępstwa przeciwko działalności instytucji państwowych i społecznych, która w 1971 r. stała się podstawą do nadania Jej stopnia doktora habilitowanego nauk prawnych. Przez cały ten czas skutecznie łączyła pracę zawodową w organach prokuratury z pracą naukową i dydaktyczną na Wydziale Prawa. Swoje doświadczenia zawodowe wykorzystywała nie tylko w licznych publikacjach i badaniach naukowych, lecz także w prowadzonych ćwiczeniach, seminariach i wykładach.

W 1971 r. opuściła wraz z rodziną Wrocław, podejmując pracę na stanowisku docenta na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Pracując w Katedrze Prawa Karnego i Kryminologii, w 1980 r. uzyskała tytuł naukowy profesora nadzwyczajnego, w 1989 r. zaś tytuł profesora zwyczajnego. Oprócz pracy naukowej i dydaktycznej podejmowała się licznych obowiązków administracyjnych, których – jak podkreślała – szczerze nie lubiła. W poczuciu odpowiedzialności nie uchylała się jednak od tej pracy, poświęcając swój czas na pełnienie funkcji w komisjach wydziałowych, uczelnianych oraz pozauczelnianych komitetach i zespołach redakcyjnych. Była m.in. członkiem Kolegium NIK, prezesem Towarzystwa Naukowego Nauk Prawnych oraz członkiem Komitetu Redakcyjnego „Państwa i Prawa”. W latach 1980–1981 była też prodziekanem Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego, a następnie w trudnym okresie 1982–1983 – dziekanem tego Wydziału. Aż do 2004 r. pełniła, na zmianę z prof. L. Tyszkiewiczem, funkcję kierownika Katedry Prawa Karnego i Kryminologii.

Profesor Oktawia Górniok była znakomitą, niekwestionowaną specjalistką w zakresie problematyki przestępczości gospodarczej oraz prawa karnego gospodarczego. Zachodzące w Polsce społeczno-gospodarcze przemiany, a także pojawienie się nowych rodzajów przestępczości gospodarczej nadały Jej badaniom naukowym walor niezwykłej aktualności i przydatności dla procesu legislacyjnego oraz dla prawidłowego w tym zakresie stosowania prawa. Ogromna wiedza, zwłaszcza w zakresie prawa karnego gospodarczego, uzasadniała udział prof. Oktawii Górniok przy opracowaniu licznych komentarzy prawa karnego, sporządzaniu ekspertyz oraz szkoleniu sędziów i prokuratorów. Była wybitną uczoną, wielokrotnie nagradzaną za swoje osiągnięcia oraz honorowaną najwyższymi odznaczeniami państwowymi, m.in. Krzyżem Kawalerskim i Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. Jej bogaty dorobek naukowy, poświęcony przede wszystkim prawu karnemu gospodarczemu, obejmuje ponad 200 publikacji, w tym 29 książek, których była autorem, współautorem albo redaktorem. Warto tu wymienić niektóre pozycje monograficzne: Przestępczość gospodarcza (Wybrane postacie i uwarunkowania) (1986), Przestępczość gospodarcza i jej zwalczanie (1994), Przestępczość przedsiębiorstw i karanie jej sprawców (1995), Przestępstwa gospodarcze. Komentarz (2000). Zaangażowanie w pracy naukowej oraz aktywność dydaktyczną zachowała do ostatnich dni swego życia.

Nieszczęśliwy, bardzo ciężki wypadek, któremu uległa w 2004 r., tylko na kilka miesięcy przerwał Jej aktywność zawodową. Ogromna wola życia oraz głęboka religijność pomogły Jej niemal błyskawicznie wrócić do pracy naukowej i dydaktycznej. Będąc jeszcze w szpitalu, kontynuowała opracowanie rozpoczętej wcześniej recenzji rozprawy doktorskiej, a w krótkim czasie po wyjściu ze szpitala – mimo osłabienia organizmu – brała udział w wielu ogólnopolskich konferencjach naukowych. Nie chciała zwolnić tempa pracy, ani naukowej, ani dydaktycznej, dopiero kolejna choroba skłoniła Ją do bardziej oszczędnego trybu życia.

Profesor Oktawia Górniok była nie tylko wielką uczoną, lecz także prawym, wspaniałym człowiekiem, przyjaznym, bezinteresownym, służącym studentom oraz kolegom wsparciem naukowym oraz życzliwą, pomocną radą. Nie uznawała niepotrzebnych narzekań, zawsze znajdowała jakieś pozytywne rozwiązanie problemu, potrafiła rozładować atmosferę śmiechem albo żartem. Wspomnienia o Tusi – bo tak nazywali Ją wszyscy przyjaciele – są wspaniałe, wszystkich zachwycała Jej pogoda ducha i niezwykłe poczucie humoru. Zawsze niezwykle skromna, krytyczna wobec siebie, niekiedy zastanawiała się z autoironią, czy to, co napisała, będzie „komuś potrzebne”. Znała mnóstwo powiedzonek kresowych, którymi niejednokrotnie rozbawiała albo szokowała swoich rozmówców. Miała wszechstronne zainteresowania: literatura, poezja, muzyka klasyczna, kochała wszelkie podróże, snuła wiele planów. Możliwość realizacji tych marzeń nadeszła niestety dopiero w dojrzałym wieku, starała się więc zachłannie – o ile pozwalały na to obowiązki zawodowe – poznawać świat.

Tusia bawiła się życiem, śmiała się ze swoich słabostek. Każdy, kto dobrze Ją znał, wiedział, że niezależnie od pory roku i pogody oraz bez względu na to, gdzie przebywała, konsekwentnie, codziennie odbywała długie, co najmniej godzinne, intensywne spacery. Nawet na wyczerpujących wycieczkach zagranicznych starała się zrealizować swój program codziennych spacerów. Tusia nie poddawała się żadnym nakazom mody, chyba że sama uznawała je za przydatne i wygodne. W szafie zawsze miała kostiumiki i garnitury na uroczyste okazje, ale kochała spodnie, wygodne, sportowe buty oraz – znane przyjaciołom – puchowe kurtki. Nie lubiła nosić torebek, wystarczały Jej – jak twierdziła – kieszenie żakiecików i kurtek. O Tusi można pisać bez końca, nie tylko jako o wielkiej, wybitnej postaci w nauce prawa karnego, lecz także jako o niezwykłym, kochanym przez wszystkich, którzy Ją znali, człowieku. Miała tak rzadko spotykany w świecie nauki dystans do siebie i swoich dokonań naukowych oraz cechy tolerancji i wyrozumiałości wobec innych.

Profesor Oktawia Górniok pracowała na Wydziale Prawa Uniwersytetu Wrocławskiego tylko od roku 1949 do 1971, ale do końca swoich dni była związana z Wrocławiem, Wydziałem Prawa, a przede wszystkim z Katedrą Prawa Karnego. Była na tym Wydziale recenzentem wielu prac doktorskich i habilitacyjnych, uczestniczyła w przewodach profesorskich. Miała tu wielu oddanych przyjaciół, z którymi nie traciła kontaktu prywatnego i naukowego. Chociaż przez wiele lat swego życia pracowała na Uniwersytecie Śląskim, nigdy nie przestała być członkiem naszej akademickiej wrocławskiej społeczności.

Zofia Sienkiewicz

(okres do 1971 r.)

1961
Jeszcze o art. 49 k.p.k., „Nowe Prawo” 1961, nr 7-8, s. 1008-1014.

1963
Czyny o nikłym niebezpieczeństwie społecznym, „Nowe Prawo” 1963, nr 7-8, s. 787-792.

1964
Mikrobilans zysków i strat artykułu 9 ustawy z dnia 2.12.1960 r. o sprawach z oskarżenia prywatnego, „Nowe Prawo” 1964, nr 7-8, s. 765-774.
Wystąpienia profilaktyczne nie zastąpią represji, „Biuletyn Generalnej Prokuratury” 1964, nr 2, s. 23-27.

1965
Kilka uwag o „łapówkach drobnych”, „Biuletyn Generalnej Prokuratury” 1965, nr 8-9, s. 32-37.

1966
Kształtowanie się organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości na Dolnym Śląsku, [w:] Rola prawa w integracji Ziem Zachodnich. (Materiały sesji naukowej prawników odbytej we Wrocławiu w dniach 4 i 5 czerwca 1965 roku z okazji XX-lecia PRL), oprac. A. Stelmachowski, Warszawa 1966, s. 46-58.

1967
O skuteczności zapobiegania przestępstwom w województwie wrocławskim, „Biuletyn Generalnej Prokuratury” 1967, nr 10-11, s. 70-77.
Problematyka nieletnich w praktyce prokuratur województwa wrocławskiego, „Biuletyn Generalnej Prokuratury” 1967, nr 5-6, s. 52-60.
Zagadnienie fikcji w sprawach o włamania do obiektów uspołecznionych, „Biuletyn Generalnej Prokuratury” 1967, nr 8-9, s. 65-73.
Rec. A. Krukowski, Obrona konieczna na tle polskiego prawa karnego, „Nowe Prawo” 1967, nr 11, s. 1500-1505.

1968
Wiadomości ogólne z zakresu procesu karnego (na prawach rękopisu), Wrocław 1968.
Znikome społeczne niebezpieczeństwo czynu jako podstawa stosowania art. 49 k.p.k., AUWr. Prawo, t. 21, 1968.
Rec. J. Wojciechowska, „Państwo i Prawo” 1969, nr 7, s. 149-151.
Łączenie ról procesowych w postępowaniu przygotowawczym, „Nowe Prawo” 1968, nr 7-8, s. 1160-1167.
Z problematyki ochrony instytucji państwowych i społecznych w projekcie kodeksu karnego z 1968 roku, „Państwo i Prawo” 1968, nr 11, s. 748-755.

1969
Ochrona prawna funkcjonariusza publicznego w nowym kodeksie karnym, „Służba MO” 1969, nr 6, s. 687-697.
Z problematyki kryminologicznej przestępstw przeciwko władzom i urzędom, [w:] Księga pamiątkowa ku czci prof. dra Witolda Świdy, red. J. Fiema, W. Gutekunst, S. Hubert, Warszawa 1969, s. 174-182.

1970
Granice pojęcia „czynna napaść” w kodeksie karnym, „Nowe Prawo” 1970, nr 7-8, s. 1056-1065.
Problematyka alkoholu w projekcie prawa o wykroczeniach, „Państwo i Prawo” 1970, nr 10, s. 522-[526].
Przestępstwa przeciwko działalności instytucji państwowych i społecznych (art. 233-237 k.k.), AUWr. Prawo, t. 33, 1970.
Notka: A. Wiśniewski, „Nowe Prawo” 1971, nr 9, s. 1366-1367.
Rec. J. Jałowiecki, „Służba MO” 1971, nr 4/5, s. 751-757.
Z problematyki art. 217, 218 oraz 246 k.k. z 1969 r., „Problemy Praworządności” 1970, nr 3, s. 25-35.

1971
Funkcja związana ze szczególną odpowiedzialnością w kodeksie karnym z 1969 r., „Państwo i Prawo” 1971, nr 5, s. 771-780.
Funkcjonowanie art. 258 §2 k.p.k., „Służba MO” 1971, nr 2, s. 192-204.
Przestępstwa znieważenia funkcjonariusza publicznego oraz organów państwowych i organizacji społecznych o znaczeniu ogólnopaństwowym w k.k. z 1969 r., „Problemy Praworządności” 1971, nr 1, s. 21-34.
Z problematyki kradzieży szczególnie zuchwałej, „Problemy Praworządności” 1971, nr 11, s. 6-19.