Urodził się 23 maja 1905 r. w Wadowicach jako syn Stanisława i Marii z domu Wróblewskiej. Jego ojciec był nauczycielem gimnazjalnym we Lwowie, zmarł w 1940 r., matka zaś umarła w 1938 r. Profesor miał dwoje rodzeństwa: siostrę i brata. Szkołę powszechną i gimnazjum ukończył we Lwowie, gdzie w 1924 r. zdał maturę. W latach 1924–1928 studiował na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza (UJK), otrzymując tytuł magistra prawa w 1928 r. W tym samym roku zapisał się na studia historyczne na Wydziale Filozofii, które ukończył bez tytułu magistra. Od roku 1928 do 1932 uczył historii w Prywatnym Żeńskim Gimnazjum Humanistycznym im. Adama Mickiewicza we Lwowie. Wykształcenie prawnicze i przygotowanie historyczne były podstawą pracy naukowej Profesora Huberta w dziedzinie prawa międzynarodowego publicznego.

Po ukończeniu studiów rozpoczął pracę na UJK (w październiku 1928 r.) zrazu jako młodszy asystent, dwa lata później zaś już jako starszy asystent etatowy w Katedrze Prawa Narodów kierowanej przez prof. Ludwika Ehrlicha. Pod jego kierunkiem otrzymał w 1934 r. stopień doktora praw na podstawie rozprawy: Przywrócenie władzy państwowej (Ius postliminii). Rozwój doktryny w teorii i praktyce prawa narodów do początków XIX wieku, wydanej w 1936 r. we Lwowie. Autor poddał analizie poglądy klasyków prawa narodów na ius postliminii. Każdy okres rozwoju nauki prawa narodów ilustrowany jest przykładami stosowania zasad restytucji w praktyce międzynarodowej – Calais dla XVI w., Stany Holenderskie dla XVII w., rozbiory Polski dla XVIII w. oraz sprawy restytucji Republiki Genueńskiej i Republiki Genewskiej dla końca XIX i początków XX w.

Habilitował się już trzy lata później, tj. 23 czerwca 1937 r., na podstawie pracy: Rozbiory i odrodzenie Rzeczypospolitej – zagadnienie prawa międzynarodowego (Lwów 1937). Zasadniczą kwestią tej rozprawy był stosunek państwa polskiego powstałego w 1918 r. do Rzeczypospolitej przedrozbiorowej. Autor udowodnił nielegalność rozbiorów z punktu widzenia prawa międzynarodowego i wykazał pozytywne zastosowanie zasady restytucji zarówno przez władze odbudowanego państwa polskiego, jak i przez społeczność międzynarodową do odrodzonej Rzeczypospolitej. Jest to jasny i przekonywający wywód prawniczy, że odrodzona Rzeczpospolita i Polska przedrozbiorowa to ten sam podmiot prawa międzynarodowego¹. Do 1945 r. Stanisław Hubert pracował jako docent UJK w zakresie prawa narodów.

Studia nad prawem międzynarodowym i metodami nauczania pogłębiał także poza granicami kraju. Podczas przygotowywania pracy doktorskiej korzystał w 1931 r. ze stypendium Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego na uzupełnienie badań archiwalnych nad zasadami restytucji państwa w prawie narodów, wyjeżdżając do Francji, Wielkiej Brytanii, Szwajcarii i Włoch. W lecie tegoż roku słuchał wykładów w Ecole d’Eté des Etudes Internationales w Genewie, będąc stypendystą tej szkoły. Od września 1935 r. do września 1936 r. jako laureat prestiżowego stypendium Rockefellera przebywał w Stanach Zjednoczonych, gdzie pogłębiał wiedzę o przedmiocie i zaznajamiał się z metodą nauczania na amerykańskich uniwersytetach w Yale, Chicago i Berkeley. Brał też aktywny udział w różnego rodzaju zjazdach i konferencjach międzynarodowych. W 1934 r. powołano Go na sekretarza międzynarodowej konferencji we Lwowie profesorów prawa międzynarodowego w sprawie nauczania, w 1935 r. pełnił funkcję sekretarza polskiej delegacji na konferencji zorganizowanej przez Institut International de Co-operation Intellectuelle w Londynie, a w 1938 r. – w konferencji poświęconej zagadnieniom metodologicznym zwołanej przez Research Centre w Genewie. Biegle znał języki francuski i angielski, a posługiwał się również niemieckim, rosyjskim i włoskim. W latach 1937–1939 był także wykładowcą na Studium Dyplomatycznym UJK oraz pełnił funkcję zastępcy profesora Wolnej Wszechnicy Polskiej w Łodzi i Warszawie, gdzie dojeżdżał raz w miesiącu. Należał do Klubu Demokratycznego we Lwowie.

Wybuch wojny w 1939 r. uniemożliwił Stanisławowi Hubertowi przeniesienie się do Warszawy celem objęcia profesury w Wolnej Wszechnicy Polskiej. W okresie okupacji sowieckiej był laborantem w Katedrze Historii Państwa i Prawa Narodów ZSRR na Uniwersytecie im. Iwana Franki, której kierownikiem został prof. Karol Koranyi. Podczas okupacji niemieckiej prowadził wykłady (1942–1944) na tajnym UJK. Latem 1944 r. wyjechał do Krakowa, gdzie w latach 1944–1945 wykładał na tajnym Uniwersytecie Jagiellońskim². Podczas okupacji doznał licznych represji. Był aresztowany przez gestapo i od połowy sierpnia do połowy listopada 1944 r. przebywał w więzieniu na Montelupich. Do roku 1944 był karmicielem wszy w Instytucie Badań nad Tyfusem Plamistym i Wirusami prof. Weigla, a od jesieni 1944 r. podobne zadania wykonywał w Zakładach im. Bujwida w Krakowie. Jako karmiciele wszy zatrudniani byli w czasie okupacji, pozbawieni innych środków do życia, liczni lwowscy inteligenci. Znaleźć można wśród nich takich ludzi nauki i kultury, jak Stefan Banach, Zbigniew Herbert czy Mirosław Żuławski. Karmicielami wszy byli także niektórzy członkowie ruchu oporu. Zatrudnienie w Instytucie prof. Weigla dawało bowiem specjalną ochronę, m.in. w postaci dodatkowych przydziałów żywności, a legitymacje tej instytucji stwarzały możliwość swobodnego poruszania się po mieście.

Po wznowieniu działalności przez UJ krótko wykładał tam prawo międzynarodowe. W tym okresie powstała też interesująca monografia Zarys rozwoju nowoczesnej społeczności międzynarodowej, wydana nakładem Księgarni Stefana Kamińskiego (Kraków 1947). Wyłożył w niej swój pogląd na istotę społeczności międzynarodowej. Profesor Hubert uważał, iż istotą tą jest współżycie społeczne w skali międzynarodowej i wpływ na nie różnych ognisk kultury. Jego zdaniem, cywilizacja europejska miała większy wpływ na formy i sposoby tego współżycia niż kultura chińska, indyjska czy indiańska. Czynniki kształtowania się nowoczesnej społeczności międzynarodowej widział w rozwoju miast, handlu, kultury, przemysłu, międzynarodowych mechanizmów naradzania się i uzgadniania stanowisk, w powstawaniu nowych państw, w tworzeniu organizacji międzynarodowych i zapewnieniu pokojowego współżycia narodów.

Na Uniwersytecie Wrocławskim Profesor Hubert zatrudniony był od 1 stycznia 1946 r. do 30 września 1975 r., najpierw jako profesor nadzwyczajny, a od 24 maja 1961 r. jako profesor zwyczajny. W maju 1946 r. powierzono Mu prowadzenie wykładów z rozwoju społeczności i organizacji międzynarodowej. Prezydent Krajowej Rady Narodowej dekretem z dnia 23 sierpnia 1946 r. mianował Go profesorem nadzwyczajnym prawa narodów na Wydziale Prawno-Administracyjnym Uniwersytetu i Politechniki we Wrocławiu. Profesor Hubert należał do grupy pracowników naukowych – pionierów i jako senior internacjonalistów polskich od podstaw stworzył Katedrę Prawa Międzynarodowego tego Uniwersytetu. Minister Szkolnictwa Wyższego Adam Rapacki powołał Profesora Huberta na kierownika tej Katedry z dniem 1 września 1952 r. Funkcję tę Profesor pełnił do 30 sierpnia 1969 r.

W pierwszych latach powojennych z wielkim zapałem poświęcił się przygotowaniu odpowiedniego podręcznika dla studentów prawa międzynarodowego publicznego. Niestety, z wielu przyczyn, wśród których najważniejszą niewątpliwie były poważne choroby i przedłużające się pobyty szpitalne, nie mógł w pełni zrealizować tych zamierzeń. W formie skryptu ukazało się jednak wówczas Prawo narodów, część I: Ewolucja i część II: Zasady ogólne (Wrocław 1949). Jest to nie tylko doskonały podręcznik uniwersytecki, lecz także studium fascynujące erudycją Autora, bogactwem materiału i nowej twórczej myśli, zwłaszcza w dziedzinie ewolucji norm stanowionego (traktatowego) prawa narodów. Skrypt ten stał się źródłem wielu inspiracji dla uczniów Profesora. Na tej bazie powstały następnie interesujące monografie z historii prawa narodów i już wtedy zaczęto mówić o wrocławskiej szkole prawa międzynarodowego. Profesor Hubert w sposób zadziwiająco szybki ze zgliszcz powojennych wzniósł ją na poziom najwyższy w kraju, a gdy odchodził na emeryturę w 1975 r., prawo narodów wykładało we Wrocławiu czterech profesorów³.

Po wojnie Profesor Hubert wyjechał po raz pierwszy za granicę w 1959 r. Korzystając ze stypendium Fundacji Forda, prowadził półroczne badania naukowe w Wielkiej Brytanii i w państwach skandynawskich. W 1965 r. zaproszony został do Francji, gdzie w ramach polsko-francuskiego programu współpracy kulturalnej i naukowej miał wykład o początkach prawa narodów w średniowiecznej Europie. Jego kontakty z uczonymi i nauką światową były bardzo żywe. Świadczy o tym m.in. fakt, że w 1965 r. został wybrany na członka (associé) Institut de Droit International, co jest wielkim wyróżnieniem dla prawnika internacjonalisty.

Od roku 1946 do 1949 wykładał – dojeżdżając do Krakowa – w Szkole Nauk Politycznych w tym mieście. W 1949 r. kierował Ośrodkiem Korespondencyjnym Centrum Informacji Narodów Zjednoczonych na Polskę. Od roku 1946 wykładał także prawo międzynarodowe w Wyższej Szkole Handlowej we Wrocławiu. Zachowały się pisma ówczesnego Ministra Oświaty, który udzielił Profesorowi zezwolenia na objęcie zajęcia ubocznego w charakterze wykładowcy „Prawa narodów i prawa konsularnego” w tejże szkole na rok akademicki 1948/1949, odmawiając jednocześnie zgody na prowadzenie wykładów z przedmiotu „Polska i świat współczesny”. W związku z objęciem funkcji dziekana Wydziału zachowały się także – będące znakiem tego czasu – pisma Profesora Huberta do Dyrekcji Miejskiego Urzędu Telekomunikacyjnego z prośbą o zainstalowanie w mieszkaniu telefonu, gdyż jego brak uniemożliwiał Mu wykonywanie funkcji urzędowych. Poparł je rektor, który wskazywał na konieczność utrzymywania stałego kontaktu z bibliotekami i instytucjami zarówno na terenie miasta, jak i poza Wrocławiem.

Postępowanie w sprawie powołania prof. Huberta na stanowisko profesora zwyczajnego rozpoczęło się w grudniu 1959 r. W protokole z narady Komisji w sprawie wniosku o nadanie Mu tego tytułu, która odbyła się 9 grudnia 1959 r. i której przewodniczył prof. Andrzej Mycielski, członkami zaś byli profesorowie Kamil Stefko, Tadeusz Bigo i Seweryn Wysłouch, czytamy, że „prof. Hubert osiągnął wybitne wyniki w badawczej pracy naukowej”, a monografia Poglądy na prawo narodów w Polsce czasów Oświecenia „wnosi nowe i istotne wyniki dla historii polskiej kultury prawniczej”. Jak oceniono, „jednym z walorów pracy jest zwłaszcza to, że Autor połączył świetną znajomość struktury prawa międzynarodowego i teorii prawa międzynarodowego – z rozległym doświadczeniem i temperamentem historyka oraz znawstwem źródeł. W całości dał niezwykle ciekawe dzieło z zakresu historii myśli politycznej i prawnej”. Rada Wydziału Prawa na posiedzeniu 23 stycznia 1960 r., po zapoznaniu się z protokołem Komisji i recenzjami profesorów L. Ehrlicha oraz R. Bierzanka, jednomyślnie podjęła uchwałę o wystąpieniu z wnioskiem o powołanie prof. dra Stanisława Huberta na stanowisko profesora zwyczajnego. Senat Uniwersytetu Wrocławskiego na posiedzeniu 2 marca 1960 r. przyjął wniosek 11 głosami (tak) na 11 uprawnionych do głosowania. Ostatecznie uchwałą Rady Państwa Nr 39/61 z dnia 24 maja 1961 r. prof. Hubert został powołany na stanowisko profesora zwyczajnego na Uniwersytecie Wrocławskim, a pismo nominacyjne wręczono Mu 28 września 1961 r. w Radzie Państwa.

Obszerna monografia Poglądy na prawo narodów w Polsce czasów Oświecenia (Wrocław 1960) należy do najpoważniejszych osiągnięć naukowych Profesora Huberta. Czytelnik spotyka się w tej pracy z wielkim bogactwem niezwykle starannie i sumiennie zebranych materiałów źródłowych nieznanych dotąd internacjonalistom, a w dużej części nawet historykom. Materiały zostały przedstawione na szerokim tle ówczesnych zagadnień polskich i zinterpretowane w powiązaniu z ówczesną doktryną prawa narodów i praktyką europejską. A. Klafkowski pisał, iż: „dzieło to nosi wszystkie cechy świadczące o pochodzeniu ze znakomicie zorganizowanego warsztatu naukowego. [...] Zastosowanie metody indukcyjnej przeprowadzone jest przez Huberta w mistrzowski sposób. [...] Wprowadza Hubert do literatury prawa międzynarodowego dzieło o wielkim i doniosłym znaczeniu badawczym, o wysokim poziomie kultury naukowej. Dzieło jednocześnie piękne i niezwykle instruktywne. Wolno wyrazić przekonanie, że niejedna zdobycz z tego dzieła Stanisława Huberta będzie stanowiła pouczającą ilustrację współczesnego, polskiego wykładu prawa międzynarodowego”⁴.

Podobnie B. Winiarski wyrażał się o tejże publikacji jako o „pięknej książce” i kończył swój wywód stwierdzeniem, że jest to praca „pisana językiem nie tylko dobrym, ale pięknym, odbijającym głębokie przejęcie się Autora badanym dla myśli polskiej tak doniosłym zagadnieniem. Pracą swą Profesor Hubert zasłużył się wielce nie tylko prawnikom polskim, ale całemu myślącemu ogółowi polskiemu”⁵. W tym samym tonie utrzymana jest recenzja znawcy polskiego Oświecenia B. Leśnodorskiego, który napisał: „[...] otrzymaliśmy książkę, która stanowić będzie trwałą i piękną pozycję w wiedzy o polskim Oświeceniu. O jego sprawach, ideach i ludziach. O dążeniu do racjonalistycznie pokierowanego zbliżenia pomiędzy narodami. O miejscu, jakie omawiane w tej książce pisma pragnęły usilnie zapewnić Polsce i nowemu pokoleniu Polaków w ich społeczności”⁶.

Profesor Hubert szczególnie umiłował historię prawa narodów i może poszczycić się w tym zakresie wspaniałymi rezultatami naukowymi. Każda z Jego prac odznacza się bogactwem materiałów czerpanych ze źródeł oryginalnych, uderza zwartą i klarowną konstrukcją, jasnością myśli przewodniej i zaciekawia treścią skrzącą się od prawdziwej erudycji, oryginalności spostrzeżeń i celności uogólnień. Ponadto treść ta podana jest językiem precyzyjnym i pięknym. Jakkolwiek dorobek Profesora Huberta dotyczy dziedziny międzynarodowej, to jednak niemal w każdej Jego publikacji poczesne miejsce zajmują sprawy Polski.

Profesor Hubert był nie tylko wybitnym uczonym. Pełnił też na Uniwersytecie wiele funkcji administracyjnych, był m.in. przewodniczącym Komisji dla Samodzielnych Pracowników Naukowych, członkiem Komisji Rozwoju Młodej Kadry, przewodniczącym Komisji Dyscyplinarnej dla Pracowników Naukowych, a także przewodniczącym Komisji Rozwoju Wydziału. Ponadto Minister Szkolnictwa Wyższego powołał Go na członka Zespołu Rzeczoznawców Prawa. W latach 1961–1966 pełnił też funkcję przewodniczącego III Wydziału Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego, a w okresie 1970–1976 był sędzią Międzynarodowego Stałego Trybunału Arbitrażowego w Hadze. Został wyróżniony pięcioma odznaczeniami: Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1958), Medalem Komisji Edukacji Narodowej, Odznaką XV-lecia PRL (1960), Odznaką Budowniczego Wrocławia (1970) oraz Medalem Uniwersytetu Wrocławskiego.

W ocenach Jego pracy zawodowej zawsze podkreślano, że „pomimo iż przeszedł dwie poważne operacje (1949 i 1955) i mimo prawie dziesięcioletniej choroby, to pracował dla Uniwersytetu jako pedagog i uczony. Był także jednym z bardziej czynnych profesorów Uniwersytetu Wrocławskiego, szczególnie w pracy dydaktycznej, czego dowodem stały się wyróżnienia spotykające jego uczniów, którzy jako stypendyści wybili się w ośrodkach zagranicznych”⁷. Znane też były szeroko Jego niezwykle atrakcyjne seminaria, gdzie hołdował metodzie swobodnej dyskusji, kładąc przy tym nacisk na ścisłość i precyzyjność sformułowań, co było szczególnie ważne w ramach studiów prawniczych. Stawiał zawsze bardzo wysokie wymagania uczestnikom swego seminarium w zakresie umiejętności gromadzenia i porządkowania materiałów naukowych. Jego uczniowie do dziś wspominają, że gdy ktoś użył w tekście zwrotu „z kolei”, to Profesor Hubert czynił na marginesie uwagę w formie pytania: „Czy Pani/Pan jest pracownikiem kolei?”.

Najwyższym i najlepszym wyrazem wartości i osiągnięć nauczycielskiej pracy Profesora była liczba i poziom naukowy osób, które pod Jego kierunkiem uzyskały stopień naukowy doktora. Również w tej dziedzinie rezultaty pracy prof. Huberta były wysokie i godne uznania. Wypromował co najmniej dziewięciu doktorów, w tym sześciu habilitowanych bądź profesorów. Do tego zaszczytnego grona należą m.in. Kazimierz Kocot, Karol Wolfke, Bronisław Pilawski, Władysław Pawlak, Renata Sonnenfeld, Jan Kolasa i Bolesław Paździor.

Na szczególne uznanie zasługiwały organizowane przez Profesora Huberta swobodne spotkania z asystentami całego Wydziału, które odbywały się co miesiąc. Przedmiotem toczonych tam dyskusji były metody stosowane na ćwiczeniach i seminariach, metodyka wykładu czy sprawy wychowawcze młodzieży. Profesor Hubert zawsze uważał za swój podstawowy obowiązek opiekowanie się młodszymi, a zwłaszcza najmłodszymi pracownikami naukowymi i nigdy nie szczędził sił ani czasu dla spraw dydaktyki i wychowania młodzieży uniwersyteckiej. W ciągu czterech lat kierowania Komisją Dydaktyczną Rady Wydziału zainicjował wiele dyskusji poświęconych usprawnieniu procesu dydaktycznego oraz opracowaniu niezbędnych dokumentów ustalających wytyczne mające na celu udoskonalenie metod prowadzenia ćwiczeń, proseminariów i seminariów. Wyrazem uznania dla wiedzy i doświadczenia było powierzenie Mu kierownictwa Komisją Rozwoju Wydziału Prawa i Administracji. W czasie pełnienia tej funkcji (do końca 1972 r.) przyczynił się do wielu usprawnień organizacyjnych i naukowo- dydaktycznych w zakresie przeprowadzania przewodów doktorskich, habilitacji czy prac magisterskich, a m.in. dzięki Jego inicjatywie powołano do życia wydziałowe czasopismo naukowe „Przegląd Prawa i Administracji”. Dzięki nieustannym wysiłkom i trosce Profesora Huberta wrocławski ośrodek internacjonalistów w latach siedemdziesiątych należał do najliczniejszych i o najwyższym autorytecie naukowym w kraju – promowano tu także kilku doktorów i docentów z pozawrocławskiego środowiska naukowego.

Z doświadczeń i wiedzy prof. Stanisława Huberta korzystały również inne ośrodki uniwersyteckie i Centralna Komisja Kwalifikacyjna. Jako recenzent brał udział w co najmniej trzynastu przewodach doktorskich oraz w czterech przewodach habilitacyjnych. Trzykrotnie zwracała się do Niego Centralna Komisja Kwalifikacyjna w sprawie wydania opinii o zakończonych przewodach habilitacyjnych. Jako senior polskich internacjonalistów zajmował się oceną dorobku naukowego przy wszystkich niemal wnioskach awansowych na profesorów nadzwyczajnych i zwyczajnych. Również wydawnictwa korzystały z Jego opinii dotyczących zarówno monografii, jak i systemów prawa międzynarodowego.

Profesor był człowiekiem o niezwykłej osobowości. Z tradycji rodzinnej wynikały Jego zainteresowania muzyką klasyczną. Należał do jej miłośników i znawców literatury tej muzyki, choć sam nie grał na żadnym instrumencie. Posiadał też dużą płytotekę muzyki klasycznej, często bywał we wrocławskiej operze i filharmonii, a szczególnie cenił symfonikę i pianistykę Chopina. Pod każdym względem Profesor Hubert był człowiekiem niepospolitym, światowym, niepowtarzalnym i przede wszystkim wyróżniał się specyficznym poczuciem humoru. Dr Maciej Lis wspomina, że Profesor nie mógł wybaczyć Rosjanom, że tak dobrze produkują zegarki, „bo jako człowiek oszczędny musiał obecność owego rosyjskiego zegarka zbyt długo tolerować w swoim otoczeniu”.

Trudne lata powojenne i zawirowania polityczne nie ominęły także Profesora Huberta. W związku z fałszywym doniesieniem, że był przed rokiem 1939 konsulem RP w Hiszpanii, SB w 1955 r. wszczęło przeciwko niemu tzw. sprawę ewidencyjno-operacyjną pod kryptonimem „Konsul”. Rozpracowanie operacyjne zakończono w 1957 r. Profesor Hubert był sygnatariuszem listu 28 profesorów do Sejmu PRL w grudniu 1976 r. o zaniechanie represji wobec robotników Radomia i Ursusa oraz powołanie Komisji Poselskiej celem wyjaśnienia przyczyn protestu robotniczego z 25 czerwca 1976 r. W roku 1977 prof. Hubert był także sygnatariuszem „Listu 33”, protestu wrocławskiego środowiska naukowego do władz PRL przeciwko uwięzieniu działaczy KOR. Wówczas SB podjęło wobec niego (i pozostałych sygnatariuszy) działalność operacyjną pod kryptonimem „Mąciciele”⁸.

W ostatnich kilkunastu latach swego życia oddawał się z wielkim zamiłowaniem żmudnym badaniom nad początkami, a właściwie nad początkami początków prawa narodów w średniowiecznej Europie, ze szczególnym uwzględnieniem Polski, Czech i Rusi (głównie na podstawie kronik Galla, Kosmasa, Nestora i Th ietmara). Niestety tej monumentalnej w założeniach i zgromadzonych materiałach pracy nie zdołał już ukończyć. Coraz rzadziej i z coraz większym trudem wychodził z domu. Ale wszyscy Jego uczniowie, przyjaciele i znajomi, a także przyjaciele przyjaciół z całego kraju mogli zawsze do Niego zajść. Profesor wręcz oczekiwał na takie wizyty, gotów z każdym na dowolny temat porozmawiać szczerze i serdecznie. Ścieranie się zaś poglądów, pełne werwy, a niekiedy wręcz cierpkie polemiki w dochodzeniu do istoty zjawisk i prawdy były ożywczym nurtem podtrzymującym Go na duchu w najcięższych chwilach. Dom Profesora Huberta był dla Jego uczniów i przyjaciół prawdziwym salonem intelektualnym, w którym nie było nic z celebracji, lecz przeciwnie – atmosfera serdeczna, codzienna⁹.

Profesor Jan Kolasa napisał o swoim Mistrzu: „publikacje Profesora Huberta może nie były tak liczne, jakby mogły być przy nieco lepszym zdrowiu i w normalnych warunkach. Mimo że od wczesnych lat 50-tych był człowiekiem ciężko cierpiącym, wniósł jednak olbrzymi i oryginalny wkład naukowy, zwłaszcza do historii prawa narodów. Każda praca Profesora Huberta oceniana była jako prawdziwe wydarzenie naukowe. Czołowi intelektualiści zgodnie podnosili olbrzymią erudycję, wyjątkową kulturę humanistyczną oraz piękno i precyzję prawniczego języka polskiego. Uczył odpowiedzialności za każde użyte słowo, za każde sformułowane zdanie. Cierpiał niepomiernie, obserwując co dzieje się z naszym językiem i naszą kulturą prawniczą”¹⁰.

Profesor Stanisław Hubert zmarł 13 lutego 1983 r. we Wrocławiu, a od 17 lutego spoczywa na cmentarzu parafialnym na wrocławskim Sępolnie. Pozostał w historii prawa narodów jako wielki internacjonalista zarówno dla tych, którzy Go znali osobiście, jak i dla tych, którzy mają okazję Go poznać poprzez wspomnienia innych oraz pracę naukową.

Sędzia i Prezes Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości prof. Manfred Lachs w książce Rzecz o nauce prawa międzynarodowego tak wspomina Profesora Stanisława Huberta: „postacią szczególną w tej galerii polskich uczonych był Stanisław Hubert. Jakkolwiek nam współczesny, bliski był renesansu: jego ogromne oczytanie, znajomość literatury i sztuki, były widoczne nie tylko w jego pracach, ale i dla każdego rozmówcy: w tym co mówił i jak mówił. Jego zmysł humoru był niezwykły: potrafił dowcipem pouczać. Jak życie innych współczesnych mu Polaków, jego również było ciężkie i skomplikowane. [...] Odpowiadając na apel nowo powstałego Uniwersytetu Wrocławskiego objął na nim wykłady i katedrę (w r. 1946) i pozostał na nim do końca swojego życia. Nawet w okresach ciężkich chorób, które tak często go nawiedzały, i na emeryturze – stale czuwał nad tym, co się działo w »jego« katedrze. Już te nieliczne fragmenty jego życiorysu wskazują na kierunki jego głównych zainteresowań: ujawniły się one jednak dopiero w jego kapitalnych pracach nad historią i rozwojem prawa międzynarodowego w Polsce. Z pokrytych kurzem ksiąg, które poszłyby na pewno w zapomnienie, wydobyć potrafił nieznane dotychczas fakty, ujawnił fragmenty, ba, całe wątki historyczne, by okazać bogactwo pozornie zacofanego w tej dziedzinie narodu, który położony w Europie, był jednak (jak już na to wskazałem) przez zachodnią jej część całkowicie ignorowany. To dzięki Stanisławowi Hubertowi i jego szkole – bo był on jednym z nielicznych, którzy stworzyli własną »szkołę« – ujawnić się mógł znamienny i niemały wkład Polski w tej dziedzinie prawa. Szczególnie interesujące są wyniki jego badań nad okresem oświecenia. W sposób tak bardzo dla niego charakterystyczny potrafił rozprawić się z tymi, którzy traktowali naukę polską jako »podrzędną«, nie całkiem »cywilizowaną«. Dowodził codziennie i gdziekolwiek się znalazł, jak bardzo nauka polska stanowiła część kultury ogólnej, a w niektórych jej rozdziałach spełniła rolę wiodącą, pionierską” ¹¹. Sędzia Lachs zakończył wspomnienie stwierdzeniem: „jak dobrze się stało, że Stanisław Hubert znalazł się w naszej galerii uczonych”¹².

Elżbieta Karska

¹ Prawo XXXII, Acta Universitatis Wratislaviensis No 125, Wrocław 1970, s. 4.

² A. Redzik, Nauczanie i nauka prawa politycznego na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, „Przegląd Sejmowy” 2007, z. 5 (82), s. 116.

³ J. Kolasa, Stanisław Hubert 1905–1983, „Państwo i Prawo” 1983, z. 7, s. 83.

⁴ „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 1961, nr 1.

⁵ „Czasopismo Prawno-Historyczne” 1961/62, t. XII.

⁶ „Państwo i Prawo” 1962, z. 1.

⁷ Charakterystyka w postaci pisma Rektora z 5 lutego 1959 r.

⁸ J. Draus, Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie 1918–1946. Portret kresowej uczelni, Kraków 2007, s. 218–219.

⁹ J. Kolasa, op. cit.

¹⁰ Ibidem.

¹¹ M. Lachs, Rzecz o nauce prawa międzynarodowego, Ossolineum, Warszawa–Wrocław 1986, s. 150–151.

¹² Ibidem, s. 151.

1932
Zasady restytucji państwowości w zastosowaniu do Republiki Genewskiej w r. 1814-1815, „Rocznik Prawa i Ekonomji” 1932, t. 1.

1933
Polemika z drem Jerzym Pogonowskim (w sprawie pracy p.t. Projekt Związku Władców Króla Jerzego z Podiebrad), Lwów 1933.

1934
Odbudowa Państwa Polskiego jako problemat prawa narodów, Warszawa 1934.

1936
Przywrócenie władzy państwowej (Ius postliminii). Rozwój doktryny w teorji i praktyce prawa narodów do początków wieku XIX, Lwów 1936.

1937
Rozbiory i odrodzenie Rzeczypospolitej. Zagadnienia prawa międzynarodowego, Lwów 1937.

1938
International relations as a subject of research, Lwów 1938.

1947
Zarys rozwoju nowoczesnej społeczności międzynarodowej, Kraków 1947.

1948
Études sur I’historie du droit des gens, 1. Évolution du droit conventonnel au XIX siècle, „Comptes rendus de la Société des Sciences et des Lettres de Wrocław“ 1948, s. 51-53.
Prawo narodów. Według wykładów uniwersyteckich prof. Dr … w roku akademickim 1948/49, cz. 1-2, Wrocław 1948.
Przygotowanie do sztuki dyplomacji dawniej i dziś, Kraków 1948.
Z historii prawa narodów, cz. 1. Rozwój zasad prawa stanowionego w XIX wieku, Kraków 1948.

1949
État actuel et besoins des recherches sur la doctrine du droit des gens en Pologne jusguà la fin du XVIII-e siècle, „Comptes rendus de la Société des Sciences et des Lettres de Wrocław” 1949, s. 41-42.
Z historii prawa narodów, cz. 1. Rozwój zasad prawa stanowionego w XIX wieku, [Streszczenie], „Sprawozdania Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego”, seria A, t. 3, 1949, s. 254-257.

1951
Stan i potrzeby badań polskiej nauki prawa międzynarodowego do końca XVIII wieku, Wrocław 1951.

1956
Poglądy na prawo narodów i stosunki międzynarodowe w Polsce czasów Oświecenia, Wrocław 1956, „Sprawozdania Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego”, seria A, t. 11, 1956, s. 95-107.

1959
Rola wychowania w etyce międzynarodowej a opinia publiczna, Zesz. Nauk. Uniwersytet Wrocławski, seria A, Prawo, t. 6, 1959, s. 3-14.
[Rec.] L. Ehrlich, Prawo międzynarodowe, Warszawa 1958, „Państwo i Prawo” 1959, nr 10, s. 644-647.

1960
Poglądy na prawo narodów w Polsce czasów Oświecenia, Prace Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego, seria A, nr 66, 1960.
[Rec.] L. Ehrlich, Prawo międzynarodowe, Warszawa 1958, „Perspectives Polonaises” 1960, nr 3, s. 88-91.

1961
[Rec.] E. De Vattel, Prawo narodów czyli zasady prawa naturalnego zastosowane do postępowania i spraw narodów i monarchów, Warszawa 1958, „Państwo i Prawo ” 1961, nr 8/9, s. 386-389.
[Red.] Zbiór statutów i regulaminów organizacji międzynarodowych, t. 1, Warszawa 1961.

1962
Przedmowa, [w:] K. Kocot, K. Wolfke, Organizacja pokoju. Materiały do nauki prawa międzynarodowego publicznego, Wrocław 1962.

1964
Pierwsze normy traktatowe. Regulamin rang dyplomatycznych z roku 1815, AUWr. Prawo, t. 12, 1964, s. 211-231.
[Rec.] M. Lachs, The Polish-German Frontier. Law, Life and Logic of history, Warszawa 1964, „Państwo i Prawo” 1964, nr 12, s. 951-952.

1965
Prawo międzynarodowe publiczne, [w:] Nauka polska we Wrocławiu w latach 1945-1965 i jej znaczenie społeczne, Wrocław 1965, s. 86-92.
Prawo polityczne, [w:] Nauka polska we Wrocławiu w latach 1945-1965 i jej znaczenie społeczne, Wrocław 1965, s. 92-95.
Teoria państwa i prawa oraz doktryn politycznych, [w:] Nauka polska we Wrocławiu w latach 1945-1965 i jej znaczenie społeczne, Wrocław 1965, s. 79-80.
[Rec.] A. Klafkowski, Prawo międzynarodowe publiczne, Warszawa 1964, „Państwo i Prawo” 1965, nr 2, s. 298-300.

1966
Przedmowa, [w:] K. Kocot, K. Wolfke, Wybór dokumentów do nauki prawa międzynarodowego, z. 1, Wrocław 1966.
Przedmowa, [w:] K. Kocot, K. Wolfke, Wybór dokumentów do nauki prawa międzynarodowego, z. 2, Wrocław 1966.
[Red.] Zbiór statutów i regulaminów organizacji międzynarodowych, t. 2, cz. 1. Organizacje wyspecjalizowane ONZ, Warszawa 1966.

1967
[Red.] Zbiór statutów i regulaminów organizacji międzynarodowych, t. 2, cz. 2. Organizacje wyspecjalizowane ONZ, Warszawa 1967.

1969
O zniesieniu handlu Murzynami na Kongresie Wiedeńskim 1815 r., [w:] Księga pamiątkowa ku czci prof. dra Witolda Świdy, Warszawa 1969, s. 320-322.
[Współred.] J. Fiema, W. Gutekunst, Księga pamiątkowa ku czci prof. dra Witolda Świdy, Warszawa 1969.

1973
[Rec.] S. Nahlik, Narodziny nowożytnej dyplomacji, Wrocław 1971, „Państwo i Prawo” 1973, nr 8/9, s. 198-201.
[Red.] Zbiór statutów i regulaminów organizacji międzynarodowych, t. 3. Organizacje międzynarodowe o charakterze regionalnym, Warszawa 1973.

1971
[Rec.] K. Skubiszewski, Zachodnia granica Polski, Gdańsk 1969, „Sprawy Międzynarodowe” 1971, z. 3, s. 11-115.

1972
Anatomia pewnej kodyfikacji [dotyczy prawa dyplomatycznego], „Sprawozdania Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego” 1972, nr 27, s. 84-88.

1974
[Rec.] S. Nahlik, Narodziny nowożytnej dyplomacji, Wrocław 1971, „Polish Round Table”, t. 6, 1974/1975, s. 149-151.